You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • بررسی آثار ابزار         Tool marks Examination 

    شناسایی آثار ابزار، شاخه ای از علوم جنایی است که فعالیت اصلی خود را برای بررسی آثار به جا مانده در صحنه جرم توسط یک ابزار خاص و همچنین آثار انتقالی دو شیئی که در تماس با یکدیگر بوده اند معطوف می کند. یک ابزار، وسیله ای است که برای بهره مندی از قابلیت های مکانیکی آن استفاده می شود. اساسا دو نوع آثار ابزار وجود دارد: علائم ناشی از فشرده سازی و علائم خط دار (1).

    متن:

    ابزارها اغلب توسط جنایتکاران برای ورود به زور برای مکان وقوع جرم استفاده می شود و دانشمندان علوم جنایی از آنها به عنوان مدرک جرم در تعقیب مجرم استفاده می کنند. ممکن است دو ابزار از یک نوع و تولید یک کارخانه بسیار شبیه هم بنظر برسند اما آثاری که در هنگام به کارگیری آنها به جا می ماند بسیار متفاوت خواهد بود و این آثار ناشی از استفاده آنها است که ابزارها را منحصر به فرد می کند. دانشمندان علوم جنایی قادر هستند که به دادگاه ها در محکوم کردن مجرمین از طریق مقایسه و تطبیق آثار ابزار به جا مانده در صحنه جرم، کمک کنند. بررسی آثار ابزار، همانند سایر مدارک فیزیکی، بر اساس دو ویژگی پایه گذاری شده است:

    الف- ویژگی های ابزارهای واقع شده در یک طبقه بندی، آن ویژگی هایی هستند که در تمام اعضای آن گروه و طبقه از اشیا وجود دارد. برای مثال هرچکشی یک شکل مشخص و اندازه نوعی و تیپیک دارد. 

    ب- ویژگی های انحصاری و فردی هر ابزار، آن ویژگی هایی هستند که فقط در آن شیئ داده شده وجود دارد.

    آنها به طورکلی در اثر ساییدگی و پارگی و یا به صورت اتفاقی در حین ساخته شدن در کارخانه در یک ابزار از میان محصولات مشابه ایجاد می شود. برای مثال، شما یک جفت کفش نو می خرید و می پوشید، به مرور زمان در کف کفش ها خش و ساییدگی ایجاد می شود. این علائم به طور انحصاری مربوط به کفش های شما است.

    علائم آثار ابزار 

    در اثر برهمکنش و برخورد دو شیئ، نشانه هایی ایجاد می شود که از طرق مختلف قابل تشخیص است:

    1- علائم استاتیک یا ساکن این علائم در زمانی ساخته می شود که ابزار بر روی یک ماده نرم تر فشار بیاورد که در آن صورت مهر و نشانه ای از خود به جا می گذارد. مثال مناسب برای آن، باز کردن پنجره با استفاده از یک دیلم  است که علائم و نقش دیلم بر روی چوب پنجره باقی می ماند. دانشمند علوم جنایی نشانه ها را بررسی و قادرخواهد بود نوع و اندازه ابزار آسیب زننده را تشخیص دهد(2).   

    2- علائم داینامیک و پویا - این علائم در اثر حرکت و خراش یک ابزار بر روی یک سطح ساخته می شود. فکرکنید یک کلید درکنار یک ماشین کشیده می شود. کلید از خودش الگویی از خطوط بر روی فلز ماشین ایجاد می کند. الگوی خطوط ممکن است برای بررسی و مقایسه و شناسایی ابزار متعلق به یک مظنون کافی باشد.

    3- علائم برش - این علائم در نتیجه فشاری که در هر دو طرف از یک شی اعمال می شود درست می شود و اغلب با قیچی، سیم برش  در ارتباط است. هنگامی که این ابزار استفاده می شوند، در پشت و امتداد لبه برش علائم و خطوط ایجاد می کند(شکل1).
    4-  علائم چندگانه- این علائم توسط عمل تکراری ایجاد می شود، مانند اره در حال حرکت به جلو و عقب.



      (شکل1. علائم به جامانده با قیچی و سیم برش که در پشت و امتداد لبه برش ایجاد می شود.)

    بررسی و آزمایش        

    بررسی کننده صحنه جرم، ابزار و علائم ناشی از آن را بررسی و از آثار ابزار عکسبرداری خواهد کرد و در صورت اقتضا ابزار و علائم را برای تجزیه و تحلیل بیشتر به آزمایشگاه منتقل خواهد کرد. درصورتی که انتقال آن به آزمایشگاه ممکن نباشد با استفاده از لاستیک سیلیکون می تواند قالب گیری شود. دانشمندان علوم جنایی با استفاده از میکروسکوپ مقایسه ای، ابزارهای به دست آمده از مظنون را با علائم جمع آوری شده از صحنه جرم مقایسه خواهند کرد. از طریق این مقایسه به کارگیری ابزار در صحنه جرم اثبات یا رد می شود. ابزارها همچنین می توانند دارای ذرات بسیارجزئی از تراشه های رنگ، چوب وخون باشند، که این مدارک در پی جویی جرم کمک کننده می باشد. مطالعه و مقایسه نمونه های جنایی با استفاده از میکروسکوپ الکترونی (SEM) و طیف سنجی اشعه ایکس در آزمایشگاه تحقیقات جنایی انجام می شود (3). بسته بندی ابزارها باید بگونه ای باشدکه نمونه های بسیار جزئی احتمالی روی آن از بین نرود و یا به آن آسیب نرسد. بسته بندی و انتقال ناصحیح ابزارها موجب از بین رفتن و یا آسیب به تراشه های رنگ و یا سایر مواد بسیارجزئی روی آنها و یا تغییر خصوصیات میکروسکوپی آنها می شود. برای جلوگیری از موارد اشاره شده توصیه می شود که ابزارها در یک پارچه نرم پیچیده شده و سپس بایک کاغذ پوشیده شود.

    بر روی هر مدرکی باید شماره پرونده و نام افسر اقدام کننده و تاریخ و زمان انتقال یادداشت و بخش داخل، خارج، بالا، پائین، جلو و عقب ابزار یعنی پیکربندی آن مشخص شود. بخش هایی از پنجره و یا قالب ریزی و سازه درب، پنجره یا درب های پایه، پیچ و مهره، قفل ها و دستگیره های درب، نیز از مباحث این فناوری هستند. 

    کشف جرم بر اساس آثار ابزار

    به منظور کشف آثار ابزار در صحنه جرم، کارشناس مربوطه در بسیاری از موارد اقدام به قالبگیری می کند.سپس بدون اينکه قالب را تميز کند يا چيزي را با برس زني از روي آن پاک کند، قالب را در جعبه مقوايي يا کيسه کاغذي قرار مي­دهد تا به آزمايشگاه برده شود. تميزکاري قالب ممکن است هرگونه مدرک ريز را خراب کند. براي اثر برجاي مانده از يک ابزار، استفاده از قالب براي مقايسه سخت­تر از مقايسه براي ردپا است. اگر که امکان جابجايي چيزي که اثر ابزار روي آن مانده به آزمايشگاه نباشد، کارشناس نمونه بردار مي­تواند يک قالب لاستيکي سيليکوني درست کند و اميدوار باشد که بهترين نتيجه را بگيرد. دو نوع اثر ابزار ممکن است در صحنه ي جرم پيدا شود:

    حک شده: يک جسم سخت بدون اينکه حرکت رفت و برگشتي داشته باشد، با يک جسم نرمتر تماس پيدا مي کند.( مثلاً يک چکش روي قاب يک در اثر برجاي مي گذارد) اثر باقي مانده، نشاني از شکل ابزار دارد. تطابق قطعي دادن اثر با يک ابزار، کار سختي است.

    شياردار: وقتي که يک جسم سخت با جسم نرمتر تماس پيدا مي­کند و حرکت رفت و برگشتي دارد ( مثلاً اثر يک ديلم روي قاب پنجره) . اثر ابزار به صورت خطوط موازي است. در اين حالت تطابق قطعي دادن اثر بر جاي مانده با يک ابزار، کار ساده تري است.در تحليل اثر ابزار، شايد آزمايشگاه بتواند تعيين کند که چه نوع ابزاري اين اثر را ايجاد کرده است وآيا ابزار مذکور، همان ابزاري است که به عنوان مدرک يافت شده است. همچنين مي­تواند اثر ابزار پيدا شده در صحنه( به عنوان مدرک) را با اثر ابزارهاي ديگر مقايسه کند تا بفهمد که آيا اين ابزارها يکسان هستند يا نه . 

    کلیدواژه ­ها:

    آثار ابزار، علائم استاتیک، علائم داینامیک.

                 منابع:

    1-     Ahvenainen P, Kassamakov I, Hanhijärvi K, Aaltonen J, Lehto S,Reinikainen T and Hæggström E. CSI

    2-     Helsinki: SWLI in Forensic Science:Comparing Toolmarks of Diagonal Cutting Pliers. American Institute of Physics (AIP) Conference Proceedings; 2010.pp.2084-2091.

    3-     Johansson L. Shoeprint Test 2 Report. The Information Bulletin for Shoeprint/Toolmark Examiners; 2010.p.30.

    4-     Radish E, Tulane's FA and Gusto MF. A Simple Method for Examining Deep Toolmarks Using the Scanning Electron Microscope. AFTE Journal; 2008.pp. 327-337.





نظر شما