You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • آزمایش فسفاتاز اسید     Phosphatase Acid Test

    آزمایش فسفاتاز اسید، یک آزمایش رایج برای اثبات وجود لکه­های منی بر روی لباس­های مظنون و سایر چیزها مثل فرش­ها، کفپوش ها، چوب، مبل و رکتوم و واژن قربانی در جرم تجاوز به عنف است، که به یک آزمایش شیمیایی ضروری در آزمایشگاه جنایی تبدیل شده است (1).

    متن 

    لکه‌های روی دستمال کاغذی و پارچه‌های رهاشده در اطراف قربانیان و لباس‌های موجود در محل وقوع جرم و تن‌پوش قربانی و متهم در جرایمی که احتمال تجاوز جنسی در آن وجود دارد، از نظر آغشتگی آنها به منی باید مورد توجه قرار گیرد. بنابراين لازم است این قبیل از نمونه‌ها‌ با دقت کافی نمونه ‌برداری و به آزمایشگاه جنایی ارسال شود. در صحنه‌هایی که تجاوز جنسی با قتل همراه باشد و هیچ نمونه‌ای از موارد موصوف در محل وقوع جرم موجود نباشد، لازم است علاوه بر بررسی وجود منی در اطراف اعضای شرمگاهی، با استفاده از سواب (چوب یا پلاستیک به طول ده الی بیست سانتی متر که سر آن دارای پنبه می باشد) قسمت داخلی حفرۀ واژینال و رکتوم (مقعد) جسد نمونه‌ برداری شود. برای اثبات وجود منی بر روی مدارک و شواهد به جامانده در صحنه جرم تجاوز به عنف،  کارشناسان علوم جنایی از آزمایش فسفاتاز اسید استفاده می کنند (2). این آنزیم در حضور فسفریک اسید با pH حدود 5 تا 6،  فعالیت مطلوب خود را دارد. آنزیم فسفاتاز اسید، در اثر هیدرولیز سوبسترای خود، به فنل و یون فسفات تبدیل می کند. فنل با نمک دیازونیوم(diazonium) که یک کروماژن است یک کمپلکس رنگی بنفش ایجاد می کند، که نشان دهندة مثبت بودن آزمایش و وجود منی در نمونة مورد آزمایش است (شکل1). این معرف، نسبت به نور و دمای بالا حساس بوده و پایداری آن زیاد نیست؛ بنابراین توصیه می‌شود در ظروف قهوه‌ای ‌رنگ و ضد نور و در دمای یخچال، نگهداری شود. پایداری این معرف در شرایط مطلوب، یک هفته بوده و توصیه می‌شود محلول‌سازی در نزدیک‌ترین زمان ممکن به انجام آزمایش، صورت گیرد.

     

    شکل1. آنزیم فسفاتاز اسید در اثر هیدرولیز سوبسترای خود کمپلکسی به رنگ بنفش ایجاد می­ کند.

    ·         نمونه‌برداری از لکه‌هاي مني و انجام آزمایش فسفاتاز ‌اسید

    1) در صورتی­که در معاینة محل وقوع جرم، نمونة مشهودی از لکة منی روی زمین، تختخواب، البسه، صندلی خودرو، مبل و روی بدن قربانی وجود نداشته باشد، لازم است ابتدا با استفاده از دستگاه پولی‌لایت و نور فرا‌بنفش و خاصیت فلوئورسانس، محل آغشتگی به منی را مشخص و از آن محل نمونه‌ برداری کرد. در یک صحنۀ واقعی تجاوز به‌ عنف در قسمت داخلی تن‌پوش قربانی، لکة منی قابل مشاهده نبود؛ اما با استفاده از نور وخاصیت فلوئورسانس در قسمت داخلی تن‌پوش با ساطع‌شدن نور، محل آغشتگی به منی مشخص گردید (شکل2).

    2) لباس‌های زیر و دیگر نمونه‌های قابل حمل، که آغشتگی به مني داشته باشند، بدون هرگونه دستکاری و آلوده‌کردن آنها با مواد بیولوژیکی و شیمیایی دیگر، به‌طور جداگانه بسته‌بندی و برچسب‌گذاری و در حداقل زمان ممکن، به آزمایشگاه ارسال می‌شوند. بدیهی است البسه، دستمال کاغذی یا پارچه‌هایی که مرطوب باشند، قبل از بسته‌بندی باید در هواي آزاد خشک شوند.

    3) درصورتی­که نمونۀ منی روی لباس‌ها، وسایل حجیم یا روکش صندلی خودرو باشد، می‌توانیم محل آلودگی را با قیچی جدا کنیم و در زیپ‌کیپ یا لولۀ آزمایش پلاستیکی قرار دهیم و پس از نوشتن محل نمونه‌برداری روی آنها، به آزمایشگاه جنایی ارسال کنیم.

    4) لکۀ منی روی وسایل حجیم و غیرقابل حمل مانند فرش، لحاف، تشک و مبلمان بر اساس مقدار نمونۀ موجود با چند تار نخ سفید مرطوب‌شده با آب مقطر نمونه‌برداری می‌شوند. این نمونه‌ها پس از آنکه خشک شدند، در زیپ‌کیپ یا لولۀ آزمایش پلاستیکی قرار گرفته و پس از نوشتن محل نمونه‌برداری روی آنها به آزمایشگاه جنایی ارسال می‌شوند.

    5) لکة مشکوک به منی، با یک برگ کاغذ واتمن مرطوب شده و سپس معرف فسفاتاز ‌اسید که ترکیبی از آلفانفتول و کلرور روی است، روی آن اضافه می‌شود. تشکیل کمپلکس بنفش رنگ روی آن در فاصلة زمانی30 ثانیه دلیل وجود مایع منی و مثبت‌ بودن آزمایش است.

    شکل2. محل آغشتگی  به منی که در تن‌پوش A غیر قابل رؤیت است، با استفاده از دستگاه پولی‌لایت و نور فرابنفش و بهره‌گیری از خاصیت فلوئورسانس در تصویرB  قابل رؤیت شده است.

    کلید واژه ­ها

      آزمایش فسفاتاز اسید، کاغذ واتمن، نمک دیازونیوم، کروماژن.

    ارجاعات

    1-   WALxEr, J. T., A New Test for Seminal Stains, (1950) NEw ENG. J. MAU., 242: 110

    2-  Jean-Pascal Allery , Norbert Telmon, Anthony Blanc, Roger Mieusset, Daniel Roug , Rapid  detection of sperm: comparison of two methods. Journal of Clinical Forensic Medicine, Elsevier Science Ltd and APS (2003) 10, 5–7

     

     

     

نظر شما