You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • اموال مجهول المالك       unknown Qwner property

    اموال مجهول‌المالک عبارت است از  اموالي که قبلاً در مالکيت اشخاص بوده و اعراض از آنها مسلم نيست يا عدم اعراض از آنها محقق است، ولي به جهتي از جهات، مالک آن شناخته نمي‌شود؛ مانند اموال مكشوفه اي (قاچاق / مسروقه ) كه هويت مالك آن مشخص نباشد (1)

    اموال در لغت به معنی املاک، اسباب، امتعه و کالا، ثروت و هر چیزی که در تملک کسی باشد، یا در تصرف و ید کسی باشد، گفته می‌شود.(2)در اصطلاح حقوقی هر چیزی که انسان می‌تواند از آن استفاده کند و قابل تملک باشد، مال است.(3) مال عبارت از چیزی است که ارزش اقتصادی داشته و قابل تبدیل به پول باشد. بنابراین حقوق مالی مانند حق تحجیر و حق شفعه و حق صاحب علامت تجاری هم مال محسوب می‌شود(4)

    .مال در اصطلاح حقوقي، عبارت از هر چيزي که بتواند جز دارايي کسي به شمار آيد و قابل ارزيابي به پول باشد. به بيان سادهتر مال چيزي است که بتوان آن را دادوستد کرد. انواع مال که در قانون مدني مورد بحث قرار گرفته، عبارت است از اموال منقول، اموال مثلي،اموال قيمي، اموال عمومي، اموال مجهول المالک و مباحات.

    در قانون مدني به جای تعریف از اموال مجهول المالک، مصادیقی از آن ذکر گردیده است؛ مانند مال پيدا شده، دفينه  و برخي از انواع عتيقه را که ميتوان از مصاديق مال مجهول المالک دانست. بعضي دو نوع مصاديق براي مال مجهول المالک ذکر کرده اند:

    1- مالي که ظاهراً مالک داشته و مالک آن شناخته نميشود که از آن مال اعراض کرده است.

    2- مالي که ظاهر آن مالک داشته و مالک آن شناخته نميشود و مسلم است مالک از آن اعراض نکرده است (5). با توجه به این مصادیق، اموال مجهول المالک را  میتوان  اینگونه تعریف کرد: اموال مجهول المالک، مالي است که سابقۀ تملک دارد لکن در زمان معيني مالک آن شناخته نميشود؛ يعني هويت مالک براي ما مجهول است. همچنین، اموال مجهول المالک، اموالي است که در مالکيت اشخاص هستند ولي مالک آنها معلوم نيست و اعراض وي نيز مسلم نیست.

    به عبارتی، مالي  که مالک خاص دارد ولي به جهاتي نميتوان مالک آن را را پيدا کرد. به عنوان نمونه شناسايي کالایی که توسط قاچاقچیان در بيابان رها شده و مالک آن معلوم نیست. با این همه، در تعریف ارائه شده از اموال مجهول‌المالک، نسبت به هر مالي که اين تعريف صادق باشد، آن مال مجهول‌المالک محسوب است و مقررات اموال مجهول‌المالک در مورد آن بايد اعمال شود و تشخيص اين امر به عهدۀ مراجع مربوط است. سرانجام آنکه، در موردي که حقوق قانوني به اموال مجهول‌المالک تعلق گرفته باشد، حقوق مذکور قبلاً بايد استيفاء گردد و سپس مقررات اموال مجهول‌المالک در مورد آن اعمال شود .

    بر اساس نظر مشورتي ادارۀ حقوقي «روزنامه رسمي سال 1361 »، اموال مجهول المالك، عبارت اند از:الف) اشيای پيدا شده؛ ب) حيوانات ضاله؛ ج) اموالي كه قبلاً مالك داشته اند و مالك آنها مشخص نيست به طوري كه اعراض مالك از اين اموال هم معلوم نيست يا عدم اعراض از آنها مسلم باشد، اين اموال از اموال عمومي هستند كه بنا به تجويز ماده 28 قانون مدني با اذن حاكم يا مأذون از قبل او به مصارف فقرا مي‌رسد. علاوه بر آن به موجب ماده 3 قانون تأسيس سازمان جمع آوري و فروش اموال تمليکي و اساسنامۀ آن مصوب سال 1370 " اموال مجهول المالک در اختيار ولي فقيه (حاکم)  است. با اذن کلي ايشان در اختيار سازمان  مذکورقرار ميگيرد."

    در قاچاق كالا و ارز، اموال مجهول المالك، شامل  كالاهاي مكشوفۀ صاحب متواري يا  بلاصاحب  هستند و كالاي صاحب متواري به كالايي اطلاق ميگردد كه صاحب كالا بعد از برخورد با نيروهاي مبارزه باقاچاق كالا و ارز، كالا را رها نموده و خود متواري میشود. كالای بلاصاحب، اضافۀ انبار و كالاي  متروكه كه صاحبان آنها معلوم و شناخته نگردد، همچنين كالاي اضافه تخليه ای که موسسه حمل و نقل تكليف آنها را مشخص نسازد، به عنوان بلاصاحب خوانده مي شود (6).

    در اجرای اجراي اصل 49 قانون اساسي،  به منظور جمع‌آوري، نگهداري و فروش اموال مجهول‌المالك، ارث بلاوارث، تخصيص خروج از ذمه، اموال قاچاق بلاصاحب و صاحب متواري، ستاد اجرايي فرمان حضرت امام (ره) سال 1368 تشكيل گرديد تا كليه درآمدهاي حاصله از منابع فوق‌الذكر را تحت نظر هیئت امنا ستاد كه برگزيدگان مقام معظم رهبري هستند در موارد مقررشرعيه مخصوصاً درراستاي كمك به‌ محرومان و مستضعفان ‌جامعۀ‌ اسلامي ‌صرف ‌نمايد.مطابق قانون ممکن است کالا و ارز مکشوفه قاچاق از مصادیق وجوه و اموال مجهول المالک، بلاصاحب وارث بلاوارث باشد. در این صورت اینگونه کالای قاچاق در حکم اموال در اختیار ولی فقیه بوده و نهایتاً بایستی تحویل ستاد اجرایی فرمان حضرت امام ( ره ) گردد (7).

    در كليه مواردي كه كالاي قاچاق مكشوفه بلاصاحب يا صاحب متواري يا مجهوالمالك باشد، عين كالاي مزبور به نهادمأذون از سوي ولي فقيه تحويل ميشود يا با هماهنگي و اخذ مجوز فروش از نهادمأذون كالاي مزبور توسط سازمان جمع آوري و فروش اموال تمليكي به فروش ميرسد و وجوه حاصل از آن به حساب نهاد مأذون از سوي ولي فقيه واريز مي شود (8). براين اساس مأموران  مبارزه با قاچاق كالا و ارز  موظفاند پس از كشف كالاي مذكور ، صورتجلسۀ کشف تنظیم و باتكميل پرونده، مراتب به محكمه قضايي صالح منعكس و پس از صدور حكم بلاصاحب بودن كالا، عين كالا و اموال مکشوفه را  با تنظيم صورت مجلس، تحويل نمايندۀ ستاد اجرایي فرمان حضرت امام (ره) نمایند.

    کلید واژه ها

     اموال مجهول المالك، اموال صاحب متواري، اموال بلاصاحب، ستاد اجرايي حضرت امام (ره).

    ارجاعات

    1-   قانون مدنی ایران  و بياباني غلامحسين و سيد كمال هاديانفر. فرهنگ توصيفي جنايي. نشر تأويل، 1384،ص570.

    2-   دهخدا، علی اکبر. لغت نامۀ دهخدا. تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورۀ جدید، 1377، جلد سوم، ص 3377 و جلد سیزدهم، ص 19984

    3-    عدل، مصطفی.حقوق مدنی. قزوین: انتشارات طه، چاپ دوم، 1385، ص 31

    4-    جعفری لنگرودی، محمد جعفر. ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات کتابخانۀ گنج دانش، چاپ نوزدهم، سال 1387، ص595

    5-    قانون اموال82/128 دانشنامه حقوقي، چاپ دوم 693/2

    6-    بياباني، غلامحسين و نادعلي سلطاني. قاچاق كالا. نشر كارآگاه، 1386، ص361.

    7-    ماده 6 اصلاحیه آیین نامۀ نحوۀ رسیدگی به پرونده های موضوع اصل 49 قانون اساسی وتبصرۀ ذیل آن.

    8-    قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز مصوب سال 1392 ماده 53.

نظر شما