You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • قاچاق کالاهای یارانه­ای   Smuggling of subsidized goods    

    قاچاق كالاهاي یارانه ای عبارت است از، صدور كالاهاي يارانه اي و حمايتي  دولت به مصرف كنندگان و توليدكنندگان از كشور برخلاف قوانين و مقررات جاري يا هرگونه اقدامي كه قانوناً قاچاق محسوب شده است (1).

    واژۀ سوبسيد فرانسوي از چند دهه پيش وارد زبان فارسي شد كه معادل واژه «Subsidy» انگليسي است و بعدها در فارسي "يارانه" نام گرفت كه به معناي  حمايت مالي وكمك رايگان دولت به مردم در زمان  معين يا اضطراري است و به تعبير ديگر نوعی حمایت دولت از قشر خاصي در جامعه و در مواردي كل جامعه‌ با هدف تأمین رفاه اجتماعی یا توسعه ملی از طریق کاهش هزینه ها یا پایین آوردن قیمت تمام شده یک کالا يا افزايش درآمدهاست. (2)

    يارانه عبارت است از پرداخت مستقيم يا غير مستقيم دولتي، امتياز دولتي، امتياز اقتصادي يا کمکهاي بلاعوض دولت به صورت كالا و خدمات  به مؤسسات، خانوارها، توليد کنندگان، مصرف کنندگان ‌و ديگر واحدهاي ‌دولتي به منظور دستيابي به اهداف مورد نظر دولت.(3)


    اين پرداخت كمك مالي(یارانه) مي تواند دلايل مختلفي داشته باشد، مانند پايين نگاهداشتن سطح قيمت (از طريق افزايش قدرت خريد واقعي خريداران و مصرف گنندگان) يا حفظ روند توليد يك كالاي معين. (4). به عبارتي، يارانه  از انواع  پرداخت هاي انتقالي برای جبران يا پرداخت قسمتي از قيمت كالا يا خدمات است به منظور افزايش قدرت خريد مصرف كننده يا افزايش توان توليد كننده که كنترل آثار منفي آن به مصرف كننده توسط دولت يا سازمان مباشر انجام ميپذيرد (5)

     

    انواع يارانه ها بر اساس اهدافي كه دولت ها از پرداخت آن دنبال مي كنند، به يارانه اقتصادي، يارانه اجتماعي، يارانه سياسي و يارانه توسعه اي تقسيم كرد. يارانه مي­تواند به­صورت يارانه مستقيم و يارانه غير مستقيم باشد. در تقسيـم بندي ديگري، يارانه ها را  ميتوان بر اساس شكل پرداخت به يارانه هاي پنهان و يارانه هاي آشکار تقسيم كرد.يارانه ها بر اساس مرحله اي که کالا يا خدمت مشمول دريافت آن ميشود، به يارانه توليدي، يارانه مصرفي، يارانه توزيعي، يارانه صادراتي، يارانه وارداتي و يارانه خدماتي تقسیم می شود. یارانه به سه گروه پرداخت می شود:

    « 1- توليــدکننده، تا هزينه هاي توليد تقليل يافته و قیمت تمام شدۀ کالا پایین بیاید واين ميتواند در برخي مواقع با تعيين قيمت هاي تضمين شده برای خريد توليدات و برخي بخشودگي هاي مالياتي و عوارض ديگر صورت گيرد. 2- مصرف کننده، تا بتواند هزینه های زندگی خود را پوشش داده و قدرت خرید برای تامين نيازهاي اساسي خود داشته باشد. 3- توزیع کننده، تا با كاهش هزينه هاي توزيع، تولیدکننده بتواند محصولات خود را به قیمت ارزان به مصرف کننده برساند و مصرف کننده بتواند کالای خود را به قیمت پایین تر دریافت کند». يارانه كالاهاي اساسي، يارانه مصرفي، يارانه توليدي، يارانه خدماتي و يارانه حامل هاي انرژي از انواع يارانه هاي پرداختي دولت  است(5)

    .قانونگذار در قانون تعريفي از قاچاق كالاي يارانه اي ارائه نداده است. ليكن در قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز فصل سوم يكي از موضوعات قاچاق كالا به قاچاق كالاي یارانه‌ای اختصاص دارد، براساس  تبصرۀ 2 ماده 15 قانون مذكور، فهرست کالاهای یارانه‌ای با پیشنهاد وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی و صنعت، معدن و تجارت تهیه مي شود و به تصویب هیئت وزیران می‌رسد (6).

     کالاهای يارانه اي بالاترین سهم ارزشی را در قاچاق کالاهای صادراتی دارند. مهمترین دلیل قاچاق (صادراتي) این دسته کالاها اختلاف قیمت آنها در بازارهای داخلی و بازارهای خارجی، به ویژه بازار کشورهای همسایه است.

    قیمت این گروه از کالاها به علت اختصاص یارانه به آنها، در بازار داخلی به مراتب کمتر از بازارهای خارجی است. پایین بودن قیمت این گونه کالاها، انگیزه-ای قوی و سودی سرشار برای قاچاق این کالاها به خارج از مرزهای کشور به بار می آورد و قاچاقچیان و حتی افراد عادی برای تأمین نیازهای ارزی خود مبادرت به خروج چنین کالاهایی می کنند.

    فرآورده هاي نفتي، كالاهاي اساسي از جمله آرد، روغن نباتي، برنج خارجي، قند و شكر، دارو و... از جملۀ اين كالاها هستند، شبکه-های قاچاق با هزینه کمتر و سود بیشتر آنها را قاچاق خواهد کرد. بخش ديگري از کالاهای قاچاق يارانه اي مربوط به محصولات کشاورزی است. پرداخت یارانه به بخشی ازاقلام  نهاده های کشاورزی، مانند کود و سموم دفع آفات نباتی و... باعث تفاوت قیمت آنها در بازارهای داخلی و خارجی و قاچاق اين كالاها  شده است  (7).

    در بخش مبارزه با قاچاق یارانه ای همانند سایر موضوعات قاچاق کالا، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران به عنوان ضابط قوۀ قضاییه مکلف است طبق قانون آیين دادرسی کيفری رفتار کند.

    کلید واژه ها

     قاچاق کالاهای یارانه ای، یارانه، قاچاق صادراتي، قاچاق وارداتي، انواع یارانه.

    ارجاعات

    1-      قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز مصوب سال 1392.

    2-      اقتصاد پنهان. مجموع مقالات سه  معاونت پژوهش و آمار و اطلاعات ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا و ارز،1388، ص 3.

    3-      پژويان، جمشيد. اقتصاد بخش عمومي.جهاد دانشگاهي دانشگاه تهران

    4-      اقتصاد پنهان. همان، ص5.

    5-      همان، ص114..

    6-      قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز، مصوب سال  1392، فصل سوم،بند پ ماده 18.

    7-      سیف اله، مراد. قاچاق كالا در ايران. مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي،1387،ص 38.

نظر شما