You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • تخريب اموال فرهنگي        Destruction(demolition) of cultural property

    تخريب اموال فرهنگي عبارت است از :«هرگونه اقدامي اعم از لطمه زدن عمدي يا خراب كردن يا ناقص نمودن يا ازبين بردن توأم با سوءنيت،به تمام يا قسمتي ازابنيه، اماكن، محوطه ها و مجموعه هاي فرهنگي، تاريخي يا مذهبي كه درفهرست آثارملي ايران به ثبت رسيده، يا تزئينات، ملحقات، تأسيسات، اشياء و لوازم و خطوط ونقوش منصوب يا موجود دراماكن مذكور كه مستقلاً نيز واجدحيثيت فرهنگي، تاريخي يا مذهبي است، خرابي وارد آورد» (1).

    تخريب درلغت مصدرمتعدی ازباب تفعیل و از ریشۀ  «خرب»  به معنای خراب کردن، ویران کردن وتباه کردن، برهم زدن يا از جنبۀ انتفاع انداختنِ مال است (2) در اصطلاح به معنای ایراد صدمه عمدی نسبت به مال یا شیء متعلق به غیر که منتهی به نقصان یا از بین رفتن آن گردد.(3)

    قانون­گذار جرم تخریب را تعریف نکرده بلکه فقط به ذکر مصادیقی از آن اشاره کرده است. در اصطلاح حقوقی نیز تخریب به معنی تباه کردن ابنیه و خراب کردن اموال استعمال می­ شود.

    در قانون عنصر جرم تخریب شامل از بین بردن عمدی اشیاء، اعم از منقول و غیر منقول متعلق به دیگری به هر نحوی از انحاء است. بر اين اساس با توجه به مندرجات احکام ناظر به تخریب و حرق اموال و مستند به رویۀ قضایی، تخريب عبارت است از: «لطمه زدن عمدي يا خراب كردن يا ناقص نمودن جزيي يا كلي توأم با سوءنيت، نسبت به مال يا شيء و يا اثر متعلق به شخص حقيقي يا حقوقي ديگر به طرقي كه در قانون تصريح شده و قانوناً تخريب محسوب شود». تخريب مي­تواند اعم‌ از، نابودي كامل يا ايجاد خراشيدگي، تخريب جزیي و تغيير شكل باشد.

     

    اموال فرهنگى به اموال منقولى اطلاق می­شود، كه نشان دهندۀ وجوه مختلف زندگى‌انسان در دورۀ متأخر تاريخى بوده و پژوهش در آنها موجب بازشناسى صورت تاريخى- فرهنگى زندگى جوامع انسانى می­شود؛ از قبيل آثار مردم نگارى، مردم شناسى، فرهنگ و هنر بومى، بایگانی هاى صدا و تصوير و تمبر و امثال آن .(4) مادۀ یک كنوانسيون مربوط به اتخاذ تدابير براي ممنوع كردن و جلوگيري از ورود و صدور و انتقال مالكيت غير قانوني اموال فرهنگي مصوب 14 نوامبر 1970 ميلادي پاريس، اموال فرهنگي را اين­گونه تعريف و احصا کرده است: «منظور از اموال فرهنگي  اموالي هستند، اعم از مذهبي يا غير مذهبي كه به وسيلۀ هر دولت، اهميت آنها از نظر باستان شناسي ماقبل تاريخ، تاريخي، ادبي، هنري يا علمي مشخص شده است»(5).                 

    در راستاى مبارزه با تخريب اموال فرهنگي ، فصل نهم قانون مجازات اسلامي مصوب  سال 1375 تحت عنوان تخريب اموال تاريخي- فرهنگي از ماده (۵۵۸ تا ۵۶۹) ( قانون تعزیرات) به جرم انگاري  تخریب اموال تاریخی و فرهنگی تخصیص داده شده است. (6). تخريب اموال فرهنگي عبارت است از: «هرگونه عملي كه موجب خرابي وارد آوردن به تمام يا قسمتي از اموال و آثاري از قبیل  ابنيه، اماكن،  محوطه ­ها و مجموعه ­هاي فرهنگي- تاريخي يا مذهبي كه درفهرست آثار ملي ثبت شده است و يا تزئينات و ملحقات و تأسيسات و اشياء و لوازم و خطوط و نقوش منصوب يا موجود در اماكن مذكور كه مستقلاً نيز واجد حيثيت فرهنگي- تاريخي يا مذهبي شود»(7).

    مجازات

    با توجه به قوانين كيفري مجازات خرابي وارد آوردن به تمام یا قسمتی از ابنیه‌، اماکن‌، محوطه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی ـ تاریخی یا مذهبی که در فهرست آثار ملی ‌ایران به ثبت رسیده است‌، یا تزیینات‌، ملحقات‌، تأسیسات، اشیا و لوازم و خطوط و نقوش منصوب یا موجود در اماکن مذکور، که‌ مستقلاً نیز واجد حیثیت فرهنگی ـ تاریخی یا مذهبی باشد، علاوه بر جبران خسارات وارده، حبس از یک تا ده‌سال است.( ماده 558). همچنين  هرگونه  عملياتي  بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی کشور، یا تخلف از ضوابط مصوب و اعلام شده از سوی سازمان مذکور در حریم آثار فرهنگی ـ تاریخی مذکور در این ماده (560) مبادرت به عملیاتی‌ نماید که سبب تزلزل بنیان آنها شود، یا در نتیجۀ آن عملیات به آثار و بناهای مذکور خرابی یا لطمه وارد آید، علاوه بر رفع آثار تخلف و پرداخت خسارات وارده، حبس از یک تا سه سال حبس مي­باشد.(ماده 560)

    مبارزه با تخریب آثار فرهنگی  به طور عام مانند سایر جرایم از وظایف نیروی انتظامی است. لیکن با توجه به  تشکیل یگان حفاظت در سازمان میراث فرهنگی، یگان مذکور، مأموریت و وظیفه حفاظت از تأسیسات، اماکن ، تجهیزات، موزه‌ها، آثار تاریخی و گنجینه‌های فرهنگی و تاریخی، انجام اقدامات پیشگیرانه و جلوگیری از سرقت، تعرض و تجاوز به میراث ملی، فرهنگی و صنایع دستی توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی و فعالیت هایی نظیر تخریب بناهای تاریخی، حفاری غیر مجاز، انتقال، قاچاق و خرید و فروش اشیاء و عتیقه جات ملی و محوطه­ های تاریخی در حوزۀ استحفاظی در سطح کشور را با هماهنگی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران بر عهده دارد.  فرمانده یگان مذکور از کارکنان نیروی انتظامی منصوب می­گردد.

    کلید واژه ها

    اموال فرهنگي و تاريخي، تخريب اموال فرهنگی، سازمان میراث فرهنگی، یگان حفاظت، قاچاق آثار تاریخی.

    ارجاعات

     

    1- قانون مجازات اسلامي، ماده 558 «كتاب پنجم-تعزيرات ومجازات هاي بازدارنده» مصوب  سال 1375.

    2- شامبياتي، هوشنگ. حقوق كيفري اختصاصي. جلد اول، چاپ ششم، انتشارات ژوبين، 1380، ص 317.

    3- ولیدی، محمد صالح. حقوق جزای اختصاصی در تفصیل قواعد تخریب اموال و اتلاف عمدی اسناد. تهران، چاپ اول، نشر داد، 1376. حبیب زاده، محمد جعفر. حقوق جزای اختصاصی. ج 2، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت، 1373، ص81.

    4- آيين نامۀ اموال فرهنگى، هنرى، تاريخي نهادهاى عمومى و دولتى، 1381 ، مادۀ 1.

    5-نصيرزاده، بهناز و محسن و عليرضا عبدالهي. «بررسي حمايت كيفري ازاموال فرهنگي درحقوق ايران». فصلنامۀ دانش و مرمت و ميراث فرهنگي، سال پنجم، شماره 3  صص 47-49

    6- قانون مجازات اسلامي، ماده 558 «كتاب پنجم-تعزيرات ومجازات هاي بازدارنده» مصوب سال 1375.ونيازي، يوسف. نگاهي به 12 مادۀ قانون مجازات اسلامي. روزنامه اطلاعات، شماره 24305، 1387.

    7- مير محمد صادقى، حسين.جرایم عمومی علیه امنیت و آسایش. نشر میزان، 1383، ص210.

     

نظر شما