You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: تبایین

    معرف:

    معادل انگلیسی: Thebaine  

    تعریف: تبایین یا پارامورفین[1] (کدیین‌متیل‌انول‌اتر) یک آلکالویید افیونی و یکی از ترکیبات تریاک است. ساختار شیمیایی تبایین، شبیه به  مرفین و کدیین است ؛ اما بیشتر محرک است تا مسکن و در صورت مصرف مقدار زیاد، موجب تشنجی شبیه به مسمومیت با استرکنین می‌شود. تبایین کاربرد درمانی ندارد ، ولی می‌توان از آن برخی داروهای مخدر را تولید کرد (بیرچ ، 1989: 976-971).


    ساختار مولکولی تبائین

    متن:

    تبایین یا پارامورفین، نام خود را از یک شهر باستانی در مصر به نام تبس[2] گرفته است. شهر معروف تبس در مصر علیا در روزگار فرعونیان مرکز مهم کشت خشخاش و تبایین بوده است. فرمول مولکولی آن، C19H21NO3 و جرم مولکولی آن 37/311 (گرم بر مول)  است .

     

     

     

     

    شقایق کبیر یا خشخاش کبیر گیاه بومی منحصربه فرد ایران است.

     

      تریاك دارای چندین آلكالویید[3] است که مهم‌ترین آن‌ها مرفین (10 تا 15 درصد )، ‏كدیین (1 تا 3 درصد)، نوسكاپین[4] (10 تا 15 درصد) ، پاپاورین[5] (1 تا 3 درصد) و تبایین (1 تا 2 ‏درصد)هستند.‏ همه این آلكالوییدها به‌جز تبایین، مصرف دارویی دارند و به‌عنوان ضد درد استفاده ‏می شوند. تبایین، نوعی آلکالویید است که به‌عنوان ماده اولیه در صنعت داروسازی استفاده می‌شود. این ماده طی فرآیند ساده‌ای به کدیین تبدیل می شود که یک ترکیب بسیار ارزشمند در داروسازی است. این ماده می‌تواند به موادی از قبیل اکسی‌کدون، اکسی مورفین، نالبوفین، نالتروکسن، بوپرنورفين، اترفین و کدیین تبدیل شود (شارما ، 2009: 1064-1062).

      نالتروکسن و بوپرنورفين، از داروهای صنعتی درمان اعتیاداند که از تبایین ساخته می‌شوند و فناوری آن در ایران وجود دارد . این مواد در صورت مدیریت مصرف می‌توانند در کاهش معتادان مؤثر باشند. تبایین یک ماده پیش‌ساز مواد دارویی ضد درد است که سالیانه حدود 140 هزار کیلوگرم در دنیا مصرف می‌شود .

     این ماده از پاپاور براکتئاتوم[6] (خشخاش ایرانی، خشخاش کبیر یا خشخاش طناز) که گیاه بومی و منحصربه‌فرد ایران است استخراج می‌شود ؛ اما در سایر کشورها از گیاه پاپاور سامنیفروم استخراج می شود که دارای غلظت حدود 0.2 است. خشخاش کبیر یا طناز، گونه‌ای خشخاش تنومند چندساله با گل‌های سرخ‌رنگِ بزرگ و پهن و به‌اندازه ۲۰ سانتیمتر است که تا ارتفاع ۱٫۲۲ متر رشد می‌کند و لکه سیاه‌رنگ برجسته‌ای در مرکز گلبرگ‌های آن دیده می‌شود (استو، 1999: 143).

     

    پاپاور براکتئاتوم با گلبرگ‌هایی به قطر 10 سانتیمتر در دشت‌های ایران می‌روید.

    نورجیزک و تمجیزک

    نورجيزك در آمريكا و اروپا نام دارویي با خاصيت شل كننده ی عضلاني بر پايه فنادرين و آسپرين است؛ اما در واقع، نامي جعلي و دارویی كشنده با تركيبي از مرفين مصنوعي، كورتن و رنگ است كه به‌صورت فله‌اي از كشور‌هاي آسیای شرقي نظير هند و پاكستان وارد ايران شده و در شرايط کاملاً غیربهداشتی در ويال‌هاي كوچك بسته‌بندی و روانه بازار مصرف مي‌شود.

    این دارو به‌عنوان داروی ترک اعتیاد عرضه می‌شود و به دلیل ایجاد چاقی ظاهری ناشی از افزودن يك كورتون (مانند هيدروكورتيزن كه نقش بسيار حساس در غدد فوق كليوي دارد)، با برهم‌زدن تعادل متابوليسم قندها، زمینه‌ساز اختلالاتی می‌شود که باعث جذب مايع بين سلول‌ها و انتقال آن به زیرپوست و چاقي كاذب افراديمی شود؛ افرادی كه از روي ناآگاهي و جهل و به توصيه ديگران براي ترك اعتياد رو به مصرف اين ماده خطرناک آورده‌اند ؛ غافل از اينكه مصرف توأمان و تداخل دارویی كورتن با شبه مرفين موجود در نورجيزك و تمجيزك، سبب عوارضي مانند چاقي كاذب ، تجمع چربي پشت گردن، فشارخون و تضعيف سامانه ايمني بدن و اختلالات كبدی می شود (استو، 1999: 143).

    شناسایی تبایین

    اگرچه تولیدکنندگان روان‌گردان‌های صنعتی از روش‌هایی استفاده می‌کنند که پلیس نتواند آن‌ها را کشف کند؛ اما  پلیس مبارزه با موادمخدر باید ضمن ارتقای توانمندی‌های خود در شناسایی خانه‌های تیمی (خانه‌هایی که در آن‌ها زنان خیابانی ضمن تن‌فروشی نسبت به معتاد کردن افراد و توزیع مواد می‌پردازند) ،با توسعه و تجهیز آزمایشگاه تحقیقات جنایی، توانایی تجزیه‌وتحلیل مواد حاوی تبایین و نیز شناسایی معتادان به این مواد از طریق آزمایش نمونه خون و ادرار را داشته باشد.

    واژه‌های کلیدی:

    تبایین، پارامورفین، بوپرنورفین، نورجیزک، تمجیزک.

    ارجاعات:

    Aceto, M. D.; Harris, L. S.; Abood, M. E.; Rice, K. C. (1999). "Stereoselective μ- and δ-opioid receptor-related antinociception and binding with (+)-thebaine". European Journal of Pharmacology. 365 (2–3): 143–7

    Das Sharma, Saikat; Konwar, Dilip. (2009). A Simple and Practical Method for the Oxidation of Thebaine to 14  Hydroxycodeinone, Synthetic Organic Chemistry Division, North East Institute of Science & Technology, SYNTHESIS, No. 7, pp. 1062–1064x.

     Birch, AJ and Fitton, H. (1989). The preparation and some reactions of the irontricarbonyl complex of thebaine, Australian Journal of Chemistry, 22(5) 971 – 976.



    [1] - Para morphine

    [2] - Thebai

    [3] - Alkaloid

    [4] - Noscapine

    [5] - Papaverine

    [6]- Papaver bracteatum

نظر شما