You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • طبقه‌بندی مواد اعتیادآور Classification of Drugs     

    دسته‌بندی مواد اعتیادآور، براساس اولویتی که محقق برای یکی از دو عامل اعتیاد یا ماده اعتیادآور، قائل است. (1 )

    محققان مختلف که با مواد اعتیادآور سروکار دارند، با توجه به نوع ارتباطشان با مواد، به نحوی دست به طبقه‌بندی آن می‌زنند. هرچند سازمان بهداشت جهانی نیز، نوعی طبقه‌بندی بین‌المللی را برای مواد ارائه کرده است. در این‌جا ضمن اشاره به طبقه‌بندی بین‌المللی بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، برخی از نمونه‌های طبقه‌بندی ارائه شده را نیز بررسی خواهیم کرد.

    طبقه‌بندی سازمان ملل: بر اساس معاهده واحد 1961 ناظر بر مواد مخدر، 133 نوع ماده مخدر در چهار جدول طبقه‌بندی می‌شوند:

    جدول شماره 1 : مواد مخدری که از هر لحاظ، باید تحت نظارت قرار گیرند و شامل 106 ماده مخدر هستند.

    جدول شماره 2 : مواد مخدری که به‌جز بندهای 2 و 5 ماده 30 معاهده مذکور، در خصوص رعایت قواعدی برای خرده‌فروشی، از هر لحاظ دیگر باید تحت نظارت قرار گیرند و شامل ده مادۀ مخدر هستند.

    جدول شماره 3 : مواد مخدری که باید تحت کنترل باشند؛ اما در ارائه آمارها، تنها مقدار ماده مخدری که در ساخت آنها به‌کار رفته است محاسبه می‌شود و کل آنها، مادۀ مخدر محسوب نمی‌شوند.

    جدول شماره 4 : مواد مخدری که علاوه بر کلیه نظارت‌های لازم برای مواد مندرج در جدول شماره 1، کلیه دولت‌ها باید با وقوف به خطرهای این مواد، ساخت، نگهداری و توزیع این مواد در کشورشان را ممنوع اعلام نمایند. این جدول، شامل هفده  مادۀ مخدر است. (2 )

    بر اساس کنوانسیون سال 1971 سازمان ملل، تولید و تهیه مواد روان گردان نیاز به مجوز و مصرف آنها نیاز به نسخۀ پزشک دارد. این مواد در چهار جدول طبقه‌بندی می‌شوند:

    جدول شماره 1: این جدول شامل مواد روان گردانی است که هیچ‌گونه کاربرد دارویی ندارند و برای بهداشت عمومی خطرناک محسوب می‌شوند. این جدول شامل 27 ماده و نمک‌های آنها  در صورت وجود است. LSD و اکستاسی جزء این طبقه هستند.

    جدول شماره 2: داروهای موجود در این جدول که عمدتاً داروهای محرک هستند دارای ارزش درمانی محدود هستند. این جدول شامل 15 ماده است که آمفتامین هم جزو آنهاست.

    جدول شماره 3: داروهایی همچون باربیتورات‌ها هستند که کاربردهای دارویی زیادی دارند و به‌طور وسیع نیز سوء استفاده می‌شوند. این جدول شامل 9 ماده است که بوپرنورفین هم در بین‌ آنها دیده می‌شود.

    جدول شماره 4: شامل باربیتورات‌ها  و مواد محرک با کاربرد دارویی کمتر است. این جدول شامل 60 ماده است. ( 3)

    طبقه‌بندی بالینی ال لوین : این طبقه‌بندی که در فرانسه انجام شده است مواد را به دسته‌های نشئه‌زا، توهم‌زا، سکرآور، خواب‌آور و محرک تقسیم می‌کند. (4 )

    طبقه‌بندی بر اساس اثر مواد بر بدن: بر این اساس مواد را به سه دسته سستی‌زا، توهم‌زا و محرک تقسیم می‌کنند.

    طبقه‌بندی بر اساس منشأ مواد: مواد اعتیادآور یا منشأ گیاهی دارند که به آنها مواد اعتیادآور طبیعی می‌گوییم: مثل تریاک؛ یا مثل شیشه (متامفتامین) در آزمایشگاه ساخته می‌شوند و به آنها مواد اعتیادآور صنعتی یا مصنوعی می‌گوییم یا از تغییر ساختار یک ماده اعتیادآور طبیعی به‌دست می‌آیند: مثل هرویین که به آنها مواد اعتیادآور نیمه مصنوعی اطلاق می‌شود. ( 5)

    کلید واژه‌ها:

    معاهده واحد 1961، کنوانسیون  سال 1971، طبقه‌بندی بالینی، طبقه بندی مواد اعتیاد آور.

    ارجاعات:

    1-  

    1-     غنجی، علی. مواد مخدر. تهران: معاونت آموزش ناجا، 1387، ص60.

    2-   ماده 2 و پیوست معاهده واحد سازمان ملل دربارۀ مواد مخدر مصوب 30 مارس 1961 موجود در وبگاه مجمع تشخیص مصلحت نظام به نشانی:

    http://old.maslahat.ir/Contents.aspx?p=d04b3d88-e6e0-43a1-a138-a9026b489dfd

    3-   "1971/1576(L). United Nations Conference for the Adoption of a Protocol on Psychotropic Substances". United Nations Economic and Social Council. 20 May 1971. Retrieved 2009-10-10.

    4-    همان (1)، ص 61.

    5-  احتشامی، علی. کلیات و طبقه‌بندی مواد مخدر. تهران: دانشگاه علوم انتظامی، 1385، ص26.

نظر شما