You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: حشیش

    معادل انگلیسی: Cannabis

    تعریف: گیاه خشک، بنگ، سرشاخه‌های گل دار گیاه شاهدانه که آن را پس از خشک کردن و آماده کردن به روش های مخصوص، به صورت جویدن یا تدخین استفاده می کنند (فرهنگ لغت آنلاین معین).

        حشیش گیاهی یا کانابیس، به سرشاخه­های شکوفه دار یا میوه­دار گیاه شاهدانه­ ای گفته می شود که صمغ آن خارج نشده باشد (به استثنای دانه­ها و برگ ها وقتي كه همراه سرشاخه­هاي گلدار نباشند). اصطلاح کانابیس به طور عمومی برای دیگر محصولات گیاه شاهدانه نیز استفاده می­شود (کنوانسیون 1961 دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل، ماده1).

        ترکیبات شیمیایی که منشأ اصلی ویژگی­های روانگردان یا درمانی شاهدانه هستند، در صمغ معطر گل‌های فوقانی گیاه شاهدانه هندی (کانابیس ساتیوا[1]) وجود دارند. این صمغ در گیاه جنس ماده غلیظ‌تر است؛ به خصوص اگر قبل از شکل‌گیری دانه برداشت انجام شود. گل­ها، جوانه­ها و برگ­های گیاه شاهدانه ماریجوانا[2] نامیده می­شود که در ایران به نام‌های گراس و علف شناخته می‌شود. صمغی که از سرشاخه‌ها و گل‌های گیاه شاهدانه ترشح می‌شود را جمع‌آوری می‌کنند و از آن، مادۀ توهم‌زایی ‏تهیه می‌کنند که حشیش نامیده می‌شود (ابادینسیکی، 1384: 198). ‏همچنین می­توان از صمغ، مایع روغنی و غلیظی به دست آورد که به آن روغن حشیش می­گویند.

    گیاه شاهدانه

    هزاران سال از گیاه شاهدانه به عنوان مخدر تفریحی، فیبر مفید، روغن، دانه خوراکی و دارو استفاده می­شده است. به رغم تمرکز جامعه روی اوج[3] اثرات نشئگی و سرخوشی حاصل از مصرف حشیش، در طول تاریخ شاهدانه فواید صنعتی و دارویی بسیاری داشته است که ارتباطی با تأثیر روانگردان آن ندارد. در اوایل قرن نوزدهم کاربرد پزشکی حشیش از آسیا و خاورمیانه به اروپا و در اواسط این قرن به امریکا رسید. پزشکان با توجه به خواص ضد درد، ضد تشنج و خاصیت شل کنندگی ماهیچه­ها، محلولی از حشیش را برای بیماری های مختلف تجویز می­کردند. در نیمه اول قرن بیستم استفاده از حشیش و ماریجوانا در بین هنرمندان و موسیقی­دانانی که احساس می­کردند حشیش خلاقیت آنان را افزایش می­دهد، طرفداران زیادی پیدا کرد. پس از آن انواع رفتارهای افراطی و بیماری های ذهنی نیز همراه با مصرف حشیش ظاهر شد (محلینگ[4]، 2:1389).

        بر اساس آیات و روایات و مبانی عقلی، «استفاده از مواد مخدر با توجه به آثار سوء آن، از قبيل ضررهاي شخصي و اجتماعي فراواني كه بر استعمال آن‌ها مترتب مي­شود، حرام است و به همين دليل كسب درآمد با آن‌ها از طريق حمل و نقل و نگهداري و خريدو فروش و غير آن هم حرام است (هاشمی و میرزایی نژاد،53:1397).

        طبق ماده 1 قانون مبارزه با مواد مخدر جمهوری اسلامی ایران، کشت شاهدانه به منظور تولید موادمخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی جرم است. در مورد بذر شاهدانه، قصد تولید مواد مخدر یا روان‌گردان‌های صنعتی غیردارویی از آن‌ها باید احراز شود. همچنین طبق ماده 4 قانون مبارزه با مواد مخدر جمهوری اسلامی ایران، هر کس بنگ، چرس و گراس را به هر نحوی به کشور وارد  یا به هر طریقی صادر یا ارسال کند یا مبادرت به تولید، ساخت، توزیع یا فروش کند یا در معرض فروش قرار دهد با رعایت تناسب و با توجه به مقدار مواد مذکور به مجازات محکوم می‌شود (موسوی، 7:1396).

    مزرعه شاهدانه

    روانگردانی حشیش

    به ترکیبات شیمیایی درمانی و روانگردان موجود در صمغ گیاه شاهدانه، کانابینوئید[5] می­گویند. این گیاه بیش از 460 ترکیب مختلف دارد که بیش از 60 نوع آن‌ها ساختار کانابینوئیدی دارند. تنها کانابینوئید آن که به شدت روانگردان بوده و به مقادیر بالا در گیاه شاهدانه یافت می­شود، تتراهیدروکانابینول[6] یا تی. اچ. سی است. دو کانابینوئید اصلی دیگر آن کانابینول[7] و کانابیدیول[8] هستند. میزان تی. اچ. سی موجود در حشیش بسته به زنجیره وراثتی گیاه و میزان بلوغ آن متفاوت است.

    ساختار تی اچ سی

    حشیش صمغی

    برای جمع‌آوری صمغ گیاه شاهدانه به چند روش عمل می‌کنند. این روش ها عبارت اند از:

    1- کارگران با لباس چرمی در مزرعه شاهدانه ‏حرکت می‌کنند و خود را به گیاه می‌مالند تا صمغ به لباس چرمی بچسبد. وقتی از مزرعه خارج می‌شوند، ‏صمغ چسبیده به لباس را از آن جدا می‌کنند؛

     2- شاخه‌های گیاه را از زمین جدا کرده و به دیوار یا تنه درختان ‏می‌کوبند و سپس صمغ چسبیده به دیوار یا تنه درخت را جمع‌آوری می‌کنند (احتشامی، 1385: 45-44) 3)؛

    3-سرشاخه‌های صمغ دار را در آب جوش می‌ریزند و سپس صمغ شناور روی سطح آب را جمع‌آوری می‌کنند ‏‏(دفتر مقابله با جرم موادمخدر سازمان ملل، 1390: 15).

         ‏صمغ حشیش، رزین جداشده از گیاه شاهدانه به صورت خام یا فراوری شده است و در جدول 1 و4 کنوانسیون 1961 مواد مخدر به آن اشاره شده است. صمغ حشیش، ترشحات رزینی خشک شده سرشاخه­های گلدار گیاه شاهدانه، به رنگ سبز حنایی متمایل به قهوه‌ای یا سیاه است که بوی تند و زننده‌ای دارد. شکل های غیرمجاز متداول به صورت پودر نرم، پودر نرم فشرده شده به صورت ورقه، پودر چسبناک به صورت باز یا به صورت فشرده شده، رزین فشرده شده به صورت ورقه، میله، توپ یا شکل های دیگر است.. صمغ حشیش حاوی 2 تا 20 درصد حشیش است‏ (ابادینسیکی، 1384: 198).

        حشیش به شکل های مختلف تخته‌ای، لواشکی، کیکی، توپی یا شکل های دست‌ساخته دیگر عرضه می‌شود. ‏برای استعمال این ماده ابتدا کمی آن را حرارت می‌دهند و به شکل پودر در می‌آورند و سپس به تنهایی یا مخلوط با تنباکو در سیگار می‌ریزند و تدخین می­کنند (دفتر مقابله با جرم موادمخدر سازمان ملل، ‏‏1390: 15). همچنین این ماده همراه با غذا یا چای به صورت خوراکی مصرف می­شود. در ایران نوعی شیرینی با نام معجون بیرجندی یا شیرینی بیرجندی تولید می­شود که حاوی مقادیر کمی حشیش است.

    حشیش

    سایر فراورده­های شاهدانه

    حشیش گیاهی یا کانابیس[9]: به سرشاخه­های شکوفه دار یا میوه­دار گیاه شاهدانه­ای که صمغ آن خارج نشده باشد گفته می­شود. از جمله نام‌های خیابانی آن ماری جوانا، گراس، علف، بنگ، همپ[10]، سینسمیلا[11] است. البته این نام‌های خیابانی به شکل های مختلف فرآورده‌های توهم‌زای گرفته شده از این گیاه اطلاق می‌شود. این ماده به صورت سیگار یا پس از پیچیدن در کاغذهای خاص سیگار معروف به پیپر[12] یا حتی کاغذ معمولی تدخین می‌شود. شکل ساییده شده آن در آب داغ یا در کیک و کلوچه به صورت خوراکی مصرف می­شود. سرشاخه­های گلدار شاهدانه بین 5/0 تا 5 درصد تی. اچ. سی دارد (اصطلاحات و اطلاعات مواد مخدر، 2:2016).