You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: متیل‌فنیدات (ریتالین)

    معرف:

    معادل انگلیسی: Methylphenidate (Ritalin)

    تعریف: متیل‌فنیدات[1]، با فرمول شیمیایی  C14H19Nو نام تجاری ریتالین[2]، از مشتقات آمفتامین‌ها[3] است و برای درمان (دارویی) بیش‌فعالی در کودکان، افسردگی و نیز خواب‌آلودگی مزمن در کهن‌سالان تجویز می‌شود (حشمتی، 1387)؛ ولی سال‌هاست این ماده به‌ شکل های مختلف مورد سوءمصرف قرار می‌گیرد (فریرو، 1392).

    ساختار مولکولی متیل‌فنیدات

    متن:

    این ماده در سال 1955 توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای درمان بیماری بیش‌فعالی کودکان ساخته و از ابتدای سال 1960 وارد بازار مصرف شد. متیل فنیدات، به‌طور خاص مهارکننده ی باز جذب دوپامین است. این دارو می‌تواند به‌عنوان یک داروی جایگزین برای ترک وابستگی به کوکایین و آمفتامین تجویز شود (لانگ و دیگران، 2010: 255-241) . تحقیقات علمی سال‌های 2007 و 2008 حاکی از اثرگذاری این دارو است.

         

    ریتالین به‌صورت قرص و کپسول با دوز مختلف در بازار موجود است.

    سوءمصرف:

    ریتالین در دسته II مواد در تقسیم‌بندی اداره کنترل و نظارت بر داروها و مواد تحت نظارت آمریکا قرار دارد. این ماده به دلیل توانایی در انتقال دوپامین، می‌تواند مورد سوء‌مصرف قرار گیرد. متیل‌فنیدات مانند سایر محرک‌ها باعث افزایش سطح دوپامین می‌شود؛ اما در دوزهای درمانی این افزایش آهسته است و باعث ایجاد سرخوشی و شادی نمی شود. توانایی دوپامین‌زایی این ماده در تزریق افزایش می‌یابد. هرچند دوز ایجاد سرخوشی در افراد مختلف متفاوت است. منبع اصلی ریتالین برای سوءمصرف، موادی است که به‌صورت قانونی تهیه و به شکل دارویی وجود دارد. استفاده خوراکی این دارو عموماً باهدف ایجاد سرخوشی است (ولکوو، 1998: 1331-1325).

     سوءاستفاده از این ماده (به‌عنوان محرک )در بین دانشجویان به‌عنوان داروی کمک مطالعه یا ویتامین R برای بیدار ماندن طولانی‌تر یا تمرکز بیشتر و افزایش توان ذهنی، زیاد دیده می‌شود. سوء‌مصرف‌کنندگان، قرص‌های ریتالین را به‌صورت پودر درآورده و آن را استنشاق می‌کنند یا با حل کردن آن در آب، به‌صورت محلول درآورده و با انداختن پنبه در محلول، سرنگ را پر و آن را تزریق می‌کنند. به‌هرحال، اثر استفاده از هرکدام از این دو روش، از اثر دارو به‌صورت خوراکی سریع‌تر است (پنج تا ده دقیقه با روش استنشاق و ده تا پانزده ثانیه به‌واسطه تزریق داخل وریدی) (ولکوو، 1998: 1331-1325).

     

     

     

    طیف دانشجویان و دانش‌آموزان مهمترین مصرف‌کنندگان ریتالین  هستند.

    این ماده در آمریکا، مکزیک، اسپانیا، سوئد و پاکستان با نام متیل‌فنیدات تولید شده و در کانادا، استرالیا، انگلستان، اسپانیا، آلمان و دیگر کشورهای اروپایی به نام ریتالین به‌فروش می‌رسد. اسامی دیگر این دارو عبارت‌اند از: متیلین[4]، کنسرت[5]، دیتران[6] و همچنین اسامی عمومی متادیت[7]، فنیدا[8] و آتنا[9] که در شرکت‌های متعدد دارویی در سراسر جهان تولید می‌شود. این محصول در بلژیک، برزیل، پرتغال و آرژانتین به نام ریتالین ، در تایلند به‌نام هینیدیت و در هند به‌نام ادوایز و این‌اسپیرال عرضه می‌شود. انانتیومر متیل فنیدات نیز با نام‌های تجاری فوکالین و آتناد به فروش می‌رسد (استولرمان، 2010: 763).

    عوارض مصرف

    شایع‌ترین عوارض مصرف خودسرانه قرص‌های ریتالین عبارت‌اند از: بی‌خوابی و عصبی شدن، حالت تهوع و استفراغ، سردرد و سرگیجه، تغییرات فشارخون و ضربان قلب (که معمولاً به‌صورت افزایش است، ولی گاهی به‌صورت کاهش نیز دیده می‌شود)، خارش و جوش‌های پوست، مشکلات معده و کاهش وزن، دردهای شکمی، بروز حالات روان‌پریشی و بروز افسردگی پس از قطع مصرف. عوارض مصرف زیاد از حد این ماده عبارت اند از: از دست دادن اشتها و سوءتغذیه، لرزش و پرش عضلات، تب، تشنج و سردرد، تکرار حرکات و اعمال بی‌هدف، احساس حرکت و جنبش حشرات زیرپوست و مرگ.

    ترک مصرف

    برای ترک این ماده به داروی خاصی نیاز نیست و مصرف‌کننده باید توجه داشته باشد که خستگی‌های مفرط و خواب‌آلودگی پس از ترک این ماده بیشینه تا روز چهارم پس از ترک مرتفع می‌شود. فقط در صورت احساس افسردگی‌های شدید یا بروز علائم بیماری اسکیزوفرنی، لازم است به روان‌پزشک مراجعه شود (پانیزون، 1944: 1756-1748).

    کلیدواژه‌ها

     ریتالین، متیل فنیدات، ویتامین R.

    ارجاعات

    حشمتی، پونه (1387). فرهنگ جامع داروهای ژنریک و گیاهی ایران. چاپ چهارم. تهران: اندیشه رفیع.

    فریرو، کارمن(1392). داروی روانگردان ریتالین. ترجمه اکبر استرکی، تهران: دانشگاه پیام نور.

    Lange, Klaus W.; Reichl, Susanne; Lange, Katharina M.; Tucha, Lara; Tucha, Oliver. (2010). "The history of attention deficit hyperactivity disorder". ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders 2 (4): 241–55.

    Panizzon L (1944). "La preparazione di piridile piperidil-arilacetonitrili e di alcuni prodotti di trasformazione (Parte Ia)". Helvetica Chimica Acta. 27: 1748–56.

    Stolerman, Ian (2010). Encyclopedia of psychopharmacology. Berlin London: Springer. p. 763.

    Volkow ND, Wang GJ, Fowler JS, et al. (1998). "Dopamine transporter occupancies in the human brain induced by therapeutic doses of oral methylphenidate". The American Journal of Psychiatry 155 (10): 1325–31. PMID 9766762



    [1]- Methylphenidate

    [2]- Ritalin

    [3] - Amphetamine

    [4]- Methylin

    [5]- Concerta

    [6]- Daytrana

    [7] - Metadate

    [8] - Phenida

    [9] - Attenta

نظر شما