You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  • عدالت اجتماعی                    Social Justics

     عدالت اجتماعی ، یعنی با هریک از افراد جامعه به­ گونه­ ای رفتار شود که مستحق آن است و در موقعیتی، جای داده شود که ، سزاوار آن است. به عبارت دیگر، هر فرد بر اساس کار، امکانات فکری و ذهنی و جسمی بتواند از موقعیت­ های متناسب و نعمات برخوردار شود (1).

    عدالت به معنی ، دادگر بودن، انصاف داشتن است (2). مفهوم عدالت ،در کلی­ترین معنا، مستلزم آن است که هر فرد از چیزی که حق اوست برخوردار باشد. عدالت ، مهم­ترین ارزش اجتماعی به شمار می­ آید (3).

    عدالت و عدالت اجتماعی ، به ­عنوان یکی از آرمان ­های بشری ، از دیرباز مورد توجه­ اندیشمندان و صاحب­ نظران قرار گرفته است. دغدغه اصلی سقراط و افلاطون مسئله عدالت ، بوده است.

    در اندیشه سیاسی اسلام نیز عدالت اجتماعی ، از جایگاه والایی برخوردار است. به ­عنوان نمونه حضرت رسول اکرم (ص) می­فرماید: "عادل­تر از همه مردم کسی است که آنچه برای خود پسندد ،برای دیگران نیز بپسندد،؛ و آنچه بر خود روا ندارد بر دیگران هم ، روا ندارد" (4).

    علی بن ابی طالب (ع) می­ فرماید: عدالت ، جهان را اصلاح می­ کند (5). فیلسوفان مسلمان نیز عدالت اجتماعی را ، مورد توجه قرار داده اند. درحال حاضر هم ، عدالت اجتماعی در کانون مباحث سیاسی قرار دارد.ارزیابی نهادهای اجتماعی و سیاسی، خصوصاً با توجه به توزیع امتیازها و وظایف، معمولاً بر حسب عدالت یا بی­ عدالتی بیان می­ شود. انواع عدالت عبارتند از:

    1 ) عدالت صوری ، که مستلزم توزیع­ هایی است که ، مطابق با معیارها یا قواعد مورد توافق یا موجود باشند. عدالت صوری غالباً با عدالت قانونی یا فردی یکسان دانسته می­ شود. این عدالت مستلزم معیارها و ضوابط   عدالت رو يه ­ای («فرایند مقتضی» یا «عدالت طبیعی») است که ، در پی انصاف و درستی در اجرای قواعدند. اگر فرض بر این باشد که با همه اشخاص یک جامعه یا اعضای یک گروه باید بر اساس قواعد یکسان رفتار شود، آنگاه برابری رسمی یا قانونی نیز در کار خواهد بود.

    2 )عدالت مادی (یا موضوعی) به شناسایی معیارهای توزیع مناسب (مانند حقوق، شایستگی، نیاز با انتخاب) مربوط است که برداشت ­های متعارضی از عدالت به وجود می ­آورد. عدالت مادی ممکن است نابرابری­ ها یا بازتوزیع میان گروه­ های  اجتماعی مختلف را توجیه کند. غالباً عدالت مادی و عدالت اجتماعی را یکسان قلمداد می­ کنند.

    بی­ عدالتی ، یکی از عوامل مؤثر درایجاد نارضایتی عمومی است. نارضایتی عمومی ، سبب بی­ اعتمادی و عدم مشروعیت نظام حاکم می­ شود. نارضایتی عمومی ، از عوامل بروز ناآرامی­ ها، اغتشاشات و در نهایت انقلاب­ های اجتماعی است.

    واژه­ های کلیدی:

    عدالت، انصاف ،عدالت صوری، عدالت مادی، عدالت اجتماعی.

    ارجاعات:

    1- آقابخشی، علی و افشاری­راد، مینو. فرهنگ علوم سیاسی. تهران: نشر چاپار؛ 1383. صفحه 638.

    2- معین، محمد. فرهنگ فارسی. تهران: انتشارات سرایش؛ 1383. صفحه 675.

     3- آوتوویت، ویلیام. و باتامور، تام. فرهنگ علوم اجتماعی قرن بیستم. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر نی؛ 1392. صفحه 637.

    4- فریدتنکابنی، مرتضی. نهج­ الفصاحه. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی؛ 1385. صفحه 447.

    5- آمدی، عبدالواحدبن محمد تمیمی. غرورالحکم ودررالکلم. ترجمه محمد رحمتی شهرضا. قم: انتشارات صبح پیروزی. 1392. صفحه 423.

    منبع بیشتر:                                                 

    - پورسعید، فرزاد. فرهنگ توصیفی اصطلاحات امنیت. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی؛ 1392. صفحات 159- 156.

نظر شما