You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • ابرکانون جرم خیز      Crime Community  

     

    منطقه­ای که امکان بروز بزهکاری و جرم و انواع ناهنجاری­های اجتماعی در آن بسیار بیشتر از سایر مناطق باشد (1)

    مطالعه ابرکانون های جرم خیز شهری از نظر خصوصیات روحی و روانی، آسیب­های اجتماعی، اعتیاد، سرقت و ... به منظور تأمین امنیت ونظم شهر لازم و ضروری بنظر می­رسد.

    این مطالعه منوط به شناسایی وجوه افتراق فرهنگ جمعیت بومی و مهاجران به این مناطق است.

    ویژگی های خاص مناطق حاشیه نشین شهرها همچون تنوع فرهنگی، قومی، ملیتی، تراکم جمعیت ، فقر و بیکاری و بی هویتی شرایط مناسبی برای پیدایش ابرکانون های جرم خیز ایجاد نموده است.

    برابر آمار زندان مرکزی مشهد در سال 1382 یک پنجم زندانیان حاشیه نشین بوده­اند که بیشترین جرم به ترتیب به خرید و فروش مواد مخدر، سرقت و اعتیاد اختصاص داشته است. فقر و بیکاری موجب افزایش جرم خرید و فروش مواد مخدر ، اعتیاد و سرقت بوده است.

    با توجه به اینکه دو سوم بزهکاران دارای سابقه های متعدد ارتکاب جرم هستند و از حیث سواد در سطح بسیار پایینی هستند و مبدأ مهاجرین حاشیه نشینی-ها در شهر مشهد از نظر جغرافیایی به هجده  استان کشور باز می­گردد، نشان­ دهندۀ این مسئله است که اولاً عوامل فقر و بیکاری و بی هویتی از یک طرف و ناکارآمد بودن قوانین باز دارندۀ جرم از سوی دیگر، خود باعث افزایش و تکرار جرم وتشکیل ابرکانون­های جرم خیز درفضاهای شهری گردیده است.

    جرایم وآسیب­های اجتماعی شایع در این مناطق به شدت تحت تأثیر مشخصه‌های مکانی و زمانی،زمینه‌های فرهنگی، مناسبات اجتماعی،ساختار اقتصادی و ملاحظات سیاسی قرار دارند.لزوم برقراری نظم و امنیت سبب شده است‌ تا در تمامی جوامع،همواره رویارویی با بزهکاری وآسیب­های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته و حائز اهمیت باشند.بررسی‌ها نشان‌ می‌دهد در بین انواع ناهنجاری‌های اجتماعی، جرایم مرتبط با مواد مخدر بیشترین میزان را به‌ خود اختصاص داده و یکی از مشکلات مهم محسوب می‌شود(2) 

    کانون­های جرم خیز يكي از معضلات اجتماعي اكثر شهرهاي جهان است كه بر زندگي شهروندان تأثيرات منفي روحي، جسمي و مالي مي­گذارد. وجود برخي تأسيسات شهري در افزايش ايمني و كاهش فرصت­هاي بزهكاري نقش به­سزايي دارد و در مقابل نبود يا كمبود برخي امكانات باعث بروز يا تشديد بزهكاري در محله ها و معابر شهري مي­شود.

    میادین و خیابان­ های اصلی از مهم­ترین كانون‌های ناهنجاری در شهرها هستند. احتمال وقوع جرایم مختلف در مناطق مركزی شهرها بیشتر است. مطالعۀ جغرافیایی جرائم شهری نشان می‌دهد: میدان‌ها، معابر اصلی و تقاطع­ها، مهم ­ترین كانون‌های شكل‌گیری ناهنجاری در شهرها هستند

    .براساس یافته‌های این بررسی، حاشیه میدان‌های اصلی شهرها و خیابان‌های مجاور آن كه محل تلاقی با این میدان‌هاست مكان‌های مناسبی برای كجروی‌های اجتماعی هستند.از مشخصات مشترك این میادین و خیابان‌های محل تلاق‌ها آنها، شلوغی، رفت و آمد زیاد، تعداد قابل توجه دستفروشان و افراد بیكار و ولگرد، محل پیاده و سوار شدن مسافران درون وبرون شهری، عدم تجانس عابران اعم از زن، مرد، پیر، جوان، بومی و غیره بومی و تماس بیشتر شهروندان در این محدوده‌هاست كه ساختار فضایی پیچیده و ناهمگونی را بر این بخش حاكم كرده و موجب می‌شود امكان كنترل رسمی و غیررسمی فعالیت‌های غیر قانونی افراد به حداقل برسد.

     تراكم فعالیت‌ها، تردد حجم وسیعی از شهروندان و وجود فرصت‌های مناسب كجروی در معابر و تقاطع‌ها موجب شده تا افراد كجرو این مكان‌ها را برای اعمال غیر قانونی خود برگزینند.مراكز تفریحی و گذران اوقات فراغت از دیگر كانون‌های جرم خیز شهر هستند كه از سوی برخی افراد كجرو برای ارتكاب جرایمی نظیر مبادله و خرید و فروش مواد مخدر، اعمال منافی عفت و منكراتی، سرقت و زورگیری مناسب تشخیص داده می‌شود.

    مبادی ورودی و خروجی مسافران بین شهری از دیگر كانون‌های مهم ناهنجاری هستند كه قاچاق مواد مخدر، جیب‌بری، سرقت و اعمال منافی عفت از مهم­رین جرائم واقع شده در این محل‌هاست.یكی دیگر از مهم­ترین نقاط جرم خیز شهرها، مناطق مسكونی (درون منزل مجرمان یا حوالی آنها) است كه جرایمی همانند قاچاق مواد مخدر، جرایم علیه اشخاص (قتل، ضرب و جرح) و اعمال منافی عفت در این مكان‌ها بیشتر رخ می‌دهد و برعكس تعداد جرایم مالی (صدور چك بلا محل و كلاهبرداری) معمولاً بسیار كم است.

     نقشه‌های تراكم نسبی جرم به ازای جمعیت و واحد سطح، ارتباط مستقیم و مثبت تراكم جمعیت در نواحی مختلف شهر و تعداد جرم ارتكابی در هر منطقه را به خوبی نشان می‌دهد؛ بنابراین هر قدر تراكم در ناحیه یا منطقه ای از شهر بیشتر باشد، احتمال و وقوع جرم آن افزایش می‌یابد.بر این اساس، بخش‌های مركزی شهر به دلیل ساختار فضایی، اقتصادی و اجتماعی و... حاكم بر آن می‌تواند تاثیر مهمی بر رفتارها و كنش‌های اجتماعی (هنجار یا ناهنجار) بر جای گذارد (3)

    عوامل توسعه نواحی حاشیه نشینی شهرها

     

    توسعۀ نواحی حاشیه نشین در شهرها منجر به تشکیل و رشد ابر کانون¬های جرائم و ناهنجاری¬های اجتماعی گردیده است که از عوامل موثر در بروز این پدیده، می توان از مواردی به شرح زیر نام برد:

    1-  عدم پوشش مناسب نیروهای انتظامی و امنیتی و به تبع آن پنهان بودن نسبی این مناطق از دید قانون و مأموران مربوط.

    2-  تنوع فرهنگی و قومی، پایین بودن سطح فرهنگ ساکنان، رهایی از قید و بندهای اجتماعی و کنترل اجتماعی ضعیف نسبت به دیگر نقاط شهرها، وجود بیکاری و پایین بودن سطح درآمد افراد موصوف.

    3-   حاشیه نشینی در تمام شئون زندگی اجتماعی افراد بومی و مهاجرین تأثیر دارد و تغییراتی را در نحوه توزیع جمعیتی به وجود آورده و به دلیل ارتباط گروه­ های بومی با گروه­های مهاجر که از تنوع بیشتری برخوردار هستند موجب بروز آسیب­های اجتماعی و افزایش زمینه برای قانون شکنی و ایجاد جرائم و بزهکاری­های مختلف خواهد شد و با عنایت اینکه هرگروه در صدد حفظ آداب و رسوم و شیوه های فرهنگی خویش  است؛ تمایزات فرهنگی افزایش یافته و هر قدر که این تمایزات به تضادهای فرهنگی و رقابت بدل گردد احتمال وقوع جرائم و آسیب­های اجتماعی افزایش می­یابد ( 4)

     

    کلید واژه ها

     ابر کانون جرم خیز، حاشیه نشینی، جرائم و آسیب­های اجتماعی.

     

    ارجاعات

     

    1-    قالیباف، محمد باقر. بررسی و تحلیل نقش کانون های جرم خیز در وقوع جرایم شهری. نشریه شهرداری ها،سال دوازدهم، شماره100، خرداد1390، ص29.

    2-     محرمی،علیرضا. مطالعه عوامل مؤثر بر جرایم مجرمین شهر مشهد در سال1379. پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه علوم انتظامی،ص156.

    3-       استادی، منصور. كاربرد فناوري­هاي نوين در برنامه ريزي شهري. سمينار ملي كاربرد GIS در برنامه ريزي اقتصادي، اجتماعي و شهري. مهر1390، ص86

    4-     علیپور،مجتبی.حاشیه نشینی وامنیت. تهران: وزارت کشور،1389،ص116.

نظر شما