You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • خرابکاری    Sabotage

    خرابکاری عبارت است از هر گونه عمل مخرب پنهانی و غیر قانونی که به صورت فیزیکی یا روانی به منظور ایجاد اختلال یا وقفه در روند عادی امور کارکنان، سازمان و کشور صورت می-گیرد و به طور مستقیم یا غیر مستقیم، به دشمن کمک می نماید (1).

    به طور معمول هدف از خرابکاری وارد کردن لطمه به اوضاع اقتصادی، سیاسی، دفاعی و نظامی یک کشور  بوده و از ابزار های مهم عملیات براندازی نیز محسوب میشود؛ زیرا گسترش آن موجب سلب اعتماد مردم از دولت شده و میزان کنترل و اشرافیت دولت را در حاکمیت کاسته و موجب ایجاد هرج و مرج و نهایتاً نا رضایتی احتمالی میگردد (2).

    هدفهایی که اگر خرابکاری روی آنها صورت گیرد تأثیر وسیع و همه جانبه ای در سطح کشور میگذارند، عبارت اند از:

    1- منابع طبیعی و مواد اولیه (جنگل ها و معادن و...)؛

    2- صنایع نظامی و دفاعی (کارخانجات اسلحه سازی و مهمات سازی)؛

    3- صنایع مادر (ذوب آهن، پتروشیمی و صنعت نفت)؛

    4- سدها و توربین های هیدرولیک؛

    5- خطوط مواصلاتی (شاهراه ها، تونل ها، پل های حساس و فرودگاه ها) (3).

    عوامل خرابكاري به شرح زیرتقسيم ميشوند:

    الف ) عوامل دشمن: اين خرابكاران توسط دشمن تحت آموزش قرارگرفته، توجيه شده و اعزام ميشوند انگيزه هاي آنها به شرح زیردسته بندي شده است:

    1- عوامل مزدور: خرابكاران مزدور اصولاً خرابكاري را به دليل گرفتن پاداش انجام ميدهند. آنها معمولاً متخصص دررشته اي خاص از خرابكاري بوده يا آموزش هاي تخصصي براي خرابكاري ديده اند.

    2- عوامل مجبور: عوامل مجبور افرادي هستند كه خرابكاري را برخلاف ميل خود از روي فشار انجام ميدهند آنها ممكن است مورد سوء استفاده قرار گيرند، تهديد شوند، تحت فشار بوده يا به دلايل اقتصادي دست به چنين اعمالي بزنند.

    3- عوامل ميهن پرستي: از اين عوامل اصولاً در زمان جنگ استفاده مي شود. آنها با احساسات ميهن پرستانه و وظيفه شناسي چنين انگيزه ای پيدا مي كنند. آنها معمولاً در گروه هاي كوچك و با سر و وضع عادي يا وسايلي كه به راحتي بتوانند با خود به همراه داشته باشد، عمل میكنند.

    ب) همفكران دشمن: اينها خرابكاراني هستند كه عوامل دشمن نيستند، اما با دشمن همدلي ميكنند. دلايل اين همكاري و همدلي مي-تواند مختلف و از جمله به خاطر مليت، ريشه، مذهب و...  باشد.

    ج ) خرابكاران مستقل: اين خرابكاران به هيچ عنوان به سرويس-هاي اطلاعاتي هيچ كشوري وابستگي ندارند. اينها خرابكاري به دلايل شخصي از قبيل: عقدههاي فردي، انتقام جويي، تنفر، آزمندي يا گاهي تمايل به ناراحت كردن مقامات بالاتر انجام مي-دهند ( 4).

    دسته بندي بر اساس روش و تأثير خرابكاري

    الف)دسته اول از خرابكاري داراي روش خشونت آميز امّا با پيامدهاي نرم افزاري يا غير خشونت آميز است مانند: استفاده از سلاحهاي حاوي انرژی هدايت شونده به منظور اختلال در شبكه هاي ديجيتال.

    ب) دسته دوم با روش غيرخشونت آميز اما با پيامد خشونت آميز اجرا ميشوند مانند استفاده از كرمها كه در سامانه كنترل و فرمان سرورها يا ناوبري هواپيما را از كار انداخته باعث سقوط يا تصادف هواپيما میشود.

    ج) دسته سوم آن خرابكاري است كه روش و پيامدهاي آن غير خشونت آميز است كه به آنها غير كشنده هم ميگويند. مانند استفاده از روش خرابكاري رواني كه پيامد آن امتناع و مجاب ساختن مخاطب به انجام كاري است (5 ).

    دسته بندي بر اساس اهداف خرابكاري

    الف) اهداف راهبردي: اهدافياند كه اگر خرابكاري در آنها صورت گيرد تأثير وسيع و همه جانبه اي در سطح كشور ميگذارند، مانند: منابع طبيعي و مواد اوليّه، صنايع نظامي، صنايع مادر و غيره....

    ب) اهداف راه كنشي: اهداف ياند كه اهمّيت نسبي و محدود دارند، مانند: مؤسسات صنعتي، كارخانجات، پل ها، انبارهاي غذايي، سيلوها، انبارهاي مهمات و غيره....

    شرايط اهداف خرابكاران:

    1 ) ارزش تاكتيكي يا راهبردی داشته باشد.

    2 ) خرابكار امكان دسترسي به آن را داشته باشد.

    3 ) جايگزين كردن آن مشكل يا غير ممكن باشد.

    علاوه بر موارد ذكر شده اهدافي كه بيش از ساير اهداف مورد هجوم خرابكاران صورت ميگيرد هدفهايي اند كه به نام  «خود انهدام» مشهورند. اين نوع هدف به هدفي گفته ميشود كه پس از بكارگيري وسيله خرابكاري نسبتاً كوچكي به تخريب خودش منجر مي-شود (6 ).

    نفوذ گران، حمله و اهداف آنها:

    1 ) گروه نفوذگران كلاه سفيد: هر كسي كه با دانش خود از سر موانع امنيتي عبور كند ولي اقدام به خرابكاري نكند يك هكر كلاه سفيد نام دارد و كار اصلي آنها پيدا كردن سوراخ هاي امنيتي و گزارش به مسئولان است.

    2 ) گروه نفوذگران كلاه سياه: نام ديگر آنها كراكر است. با دانش خود وارد رایانه قرباني شده و به دستكاري اطلاعات يا جاسوسي و يا پخش ويروس ميپردازند.

    3 ) گروه نفوذگران كلاه خاكستري: شايد سخت ترين كار، توصيف اين هكرها است، چون كار حد واسط هكرهاي كلاه سفيد و كلاه سياه را انجام ميدهند.

    4 ) گروه نفوذگران كلاه صورتي: اينها افرادي كم سواد هستند كه فقط با چند نرم افزار به آزار و اذيّت بقيّه اقدام مي-كنند. 

    فرانسوي ها با توجه به رقابت شديد اقتصادي كه با آمريكا دارند، جنگ سايبري اقتصادي حتّي عليه متحدان قديمي خود انجام مي دهند. مقامات روسيه، اصولاٌ هيچ تفاوتي بين جنگ سايبري و جنگ نظامي قائل نيستند و اعلام كرده اند در برابر هر گونه تهاجم سايبر واكنش شديدي نشان ميدهند. چين نيز با توجه به تنش هاي قديمي با آمريكا به شيوه مالكيت جزيره تايوان براي جنگ سايبر به عنوان يك جنگ نامتقارن اهميّت زيادي قائل است و كارشناسان برجسته رایانه را در ارتش آموزش ميدهد و حتي گرداني براي آن در نظر گرفته است (7).

    مهمترین اقدامات ضد خرابکاری:

    1- نظارت مستمر دربرقراری حفاظت فیزیکی، کنترل تردد به اماکن حساس به طرق مختلف.

    2- ایجاد تأمین در برابر خرابکاری های روانی عوامل دشمن در کارکنان، برنامه های آگاه سازی و آموزش های حفاظتی

    3- مبارزه پنهان و آشکار با عوامل خرابکار با بهره گیری از اخبار و اطلاعات واصله از منابع خبری.

    4- تلاش هماهنگ سازمان های اطلاعاتی و حفاظت اطلاعاتی، نظامی، انتظامی و امنیتی.

    5- تعامل فرماندهان و کارکنان با حفاظت اطلاعات در اعلام به موقع اخبار، همچنین اجرای ملاحظات حفاظتی در اقدامات ضد خرابکاری (8).

    کلید واژه ها

    عملیات براندازی، اقدامات ضد خرابکاری، دشمن، نارضایتی، ضد خرابکاری، نفوذگران

    ارجاعات

    1- قدرت آبادی، محمد حسن. کلیات حفاظت اطلاعات. تهران:انتشارات مرکز آموزش ساحفا ناجا،1378،ص84.

    2- دانشگاه علوم و فنون فارابی. مبانی حفاظت اطلاعات. تهران:انتشارات دانشگاه علوم و فنون فارابی،1372،ص95.

    3- قمري وفا، مرتضي. براندازي در سكوت. تهران: انتشارات كيهان، 1381، ص33.

    4 - دانشكده علوم و فنون فارابي. اصول حفاظت اطلاعات. چاپ اول، تهران: معاونت آموزش، 1383،ص72.

    5 - حجّت، رضا. خرابكاري رواني. چاپ اول تهران: انتشارات ارگ،  1379،ص69.

    6 - عاصف، رضا. سازمانهاي اطلاعاتي. تهران: دانشكده اطلاعات، مركز چاپ سپاه، 1387،ص76.

    7 - ضيايي پرور، حميد. جنگ نرم 1. تهران: موسسه فرهنگي مطالعات و تحقيقات بين المللي ابرار معاصر، 1383،ص54.

    8- رستمي، محمود. فرهنگ واژه هاي نظامي.تهران: انتشارات ايران سبز،1386،ص22.

نظر شما