You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مجرمین یقه آبی    Blue-collar criminals

    به مجموعه‌ای از فعالیت‌های غیرقانونی که افراد طبقه پایین در راستای منفعت‌طلبی خودشان مرتکب می‌شوند، جرایم یقه‌ آبی ها گفته می‌شود. دله دزدی، جیب بری، کف زنی، ضرب و جرح، خرده فروشی موادمخدر و... ازانواع متعارف این نوع  جرایم محسوب می‌شوند (1) مجرمان منتسب به گروه يقه آبي يا يقه چرکين، افرادي از طبقه پایین هستند که بيشتر از توانمندي جسمي استفاده مي­کنند و مرتکب جرائمي مي­ شوند که برنامه ريزي نمي خواهد و پيچيدگي ذهني نمي­ طلبد (2).

    اصطلاح، عبارت "یقه‌آبی" برای کارگران کارخانه‌ها، تأسیسات، شرکت‌های ساختمانی وافراد طبقه پایین ... استفاده می‌شود. از چند ده سال پیش در ادبیات جرم‌شناسی مفهومی تحت عنوان "جرایم یقه‌ آبی ها" رایج شده است. با اینکه ممکن است برخی با این اصطلاح آشنا نباشند ولی بدون شک دربارۀ این نوع از جرایم در همه جای دنیا بسیار مطلب گفته و نوشته شده است.

    بیشتر یقه‌ آبی ­ها افراد فقبر و کم‌درآمدی هستند که به خاطر فشارهای مالی تن به دزدی می‌دهند. بیشترشان هم قصد دارند که بعد از رفع مشکلات مالی، دست از جرم و جنایت بردارند ولی معمولاً هرگز این کار را نمی‌کنند! از آنجایی که مقادیر دزدی آنها بسیار ناچیز است، معمولاً توجه کسی را جلب نمی‌کند و در نتیجه دست‌شان رو نمی‌شود .از طرف دیگر پلیس هم شواهد کافی برای رسیدگی کردن به این دزدی‌ها و جرایم کوچک را در دست ندارد.

    با این حال جرایم بزرگ‌تری هم در کسوت یقه‌ آبی‌ها اتفاق می‌افتد، مانند قتل، تجاوزبه عنف ،آدم ربایی، سرقت ­های مسلحانه واز این دست از جرایم که به جرایم خیابانی معروف  هستند و جامعه را به وحشت می اندازند. اگرچه جرایم یقه‌ آبی‌ها از جرایم یقه‌سفیدان به مراتب خشونت بیشتری دارد، با وجود این، خسارات مالی کمتری را برای جامعه ایجاد می‌کنند و نیز لطمات کمتری را به عموم شهروندان جامعه وارد می­ سازند (3).

    ساترلند، جرم شناس آمريکايي به تبع جرم انگاري هاي متعدد در اين جرائم و آثار غير قابل اغماض اين جرائم در ابعاد مختلف، اقدام به تقسيم بندي جديدي در جرم شناسي کرده و مجرمان را در دو دستۀ بزهکاران يقه سفيد در مقابل بزهکاران يقه آبي قرار داده است.

    مجرمان يقه سفيد، افرادي داراي ظاهر آراسته  هستند که با برخورداري از موقعيت سياسي و اجتماعي، اقدام به  ارتکاب جرائم هوشمندانه می­ نمایند (4).

    در مقابل، بزهکاران یقه آبی قرار دارند که این افراد، متعلق به طبقه پائین جامعه هستند و به دیگر سخن اشخاصی هستند که با زور بازو  مرتکب جرم می ­شوند و با نگاهی به آمار جنایی، می­توان این طور نتیجه گرفت که نرخ سرقت، قتل، ضرب و جرح (جرائم یقه آبی) بسیار بیشتر از نرخ ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری (جرائم یقه سفید)  است. اما واقعيت قضيه اين است که در عمل، تخريب ناشي از جرائم یقه سفید­ها  بيشتر از خسارت تمام مجرمان يقه آبي است.

    بزهکاران يقه آبي فقير و محروم نگه داشته شده و به علت عدم توانايي و عدم ارتباط با صاحبان زور و زر و عدم امکان استفاده از وکلاي مجرب، محکومان طبيعي و اصلي نظام عدالت کيفري هستند و چون جرم وسيله اشاعۀ آنهاست بيشتر دست به تکرار جرم مي­آلايند (5). مطالعات اولیۀ جرم شناسان در باب جرم حول این موضوع اساسی که جرم زاییدۀ فقر است، دور می­زد؛ به همین دلیل اکثر مطالعات صورت گرفته تمرکز تحقیقی خود را بر طبقات فرو دست یا به عبارت دیگر یقه چرکی نها (یقه‌ آبی‌ها) متمرکز می­کردند. اما با کارهای علمی ساترلند چرخش اساسی در مطالعات جرم شناسی صورت گرفت؛ چرا که بر خلاف مطالعات سنتی او برای اولین بار با مطالعه جرائم یقه سفیدان کانون توجه خود را نه بر طبقات فرو دست، بلکه برعکس کانون توجه اش بر طبقات بالای جامعه بود. در واقع ساترلند با مطالعات خود پرده از جرائمی برداشت که توسط افرادی صورت می­گرفت که به دلیل نفوذ و اعتباری که در جامعه داشتند، کمتر مورد توجه قرار می­ گرفتند. با توجه به آسیب­ ها و آثار زیانباری که این جرائم در مقایسه با جرایم یقه‌ آبی‌ها بر جامعه انسانی تحمیل می­کنند شناخت و مطالعه بیشتر این پدیده در همۀ جوامع از جمله ایران از اهمیت فراوانی برخوردار است. البته شناخت علمی به تنهایی چاره کار نیست بلکه توجه نظام حقوقی به این پدیده و مقابله با آن از اهمیت بیشتری برخوردار است.

    کلید واژه­ها

    مجرمان یقه آبی، جرائم خشن، جرائم طبقۀ پایین، مجرمان یقه سفید.

    ارجاعات

    1-     بیوک آبادی، محمد جعفر.جرایم یقه آبی ها در حقوق ایران. تهران:دانشگاه شاهد،1387،ص15.

    2-     شهریاری کوتکی، مصیب. (1392) وبگاه http://mosaibshahryari.blogfa.com-

    3-     موسوی، امیر. جرایم خیابانی. تهران:نشرحقوقدان،1389،ص17.

    4-     اسماعیلی، فرشاد. مجرمین یقه آبی. مجله ی شهر قانون،تهران، مهر1391،ص28.

    5-     سلیمی، صادق. جرایم شرکتی. پایگاه نشریات الکترونیکی، دانشگاه تهران، دوره چهار،1384،ص125.

نظر شما