You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مدرک جرم    Incriminating evidence

    اشیا واسنادی که مرتبط به جرم و بزهکاری هستند و پلیس و دستگاه قضایی را در کشف و اثبات جرم و احقاق حق وتأمین آن یاری می ­کنند، مدرک جرم می­ گویند. بنابراین مدرک جرم به مجموعه اشیا و اسنادی اطلاق می­ شود که دلالت بر وقوع جرم از طرف شخص یا اشخاصی داشته باشد (1).

    از نظر حقوقی جرم عملی است که بر خلاف یکی از موارد قانون مجازات عمومی هر کشور باشد و مجرم کسی است که در زمان معینی عمل او بر خلاف قانون رسمی کشور باشد. واژۀ جرم در لغت به معنای گناه، خطا، ذنب، تعدي، بزه، عصيان و معصيت است و در اصطلاح حقوقی هر فعل یا ترک فعلی که در قانون برای آن مجازات تعیین شده، جرم نامیده می‌شود. مدرک به معنی زمان و مکان ‌ادراک است؛ بنابراین به‌معنی سند هم‌ به کار می ­رود (2).

    به طور کلی دلایل اثبات جرم عبارت اند از : اقرار، شهادت شهود، قسامه، تحقیق محلی، علم قاضی، اسناد یا مدارک جرم

    مدرک جرم به دو نوع تقسیم می­ شود : 1- مادی ( شواهد عینی )؛  2- ذهنی (نظری).

    مدارک مادی عبارت اند از : خون، اسپرم، مو، اثر انگشت، اسلحه، گلوله، خط و... .

    ویژگی­های مدارک مادی:

    مدارک مادی ویژگی­هایی دارند که قابل لمس، ارائه، مشاهده، ارائه و استناد هستند و به همین دلایل دارای اهمیت هستند. مدارک مادی قابل رد وانکار نیستند.

    مدارک ذهنی (نظری )عبارت اند از : اقرار، شهادت شهود، قسم و ....

    ویژگی­های مدارک نظری: اثبات واقعیت آنها مشکل است و همین­طور قابل لمس، مشاهده، و استناد نیستند . در علم فقه و جزا آمده که قاضی می­تواند به علم خودش بسنده کند (3).

    از دیدگاه قانون کلیه اسناد، اموال، ابزار یا اشیایی که وسیلۀ ارتکاب جرم یاحاصل جرم باشند، مدرک جرم نامیده می­شوند. قانون براي آلات جرم كه در جريان تعقيب مجرم كشف مي‌شود يا وسليه نقليه‌اي كه چند بار با آن سرقت انجام شده، طبق ماده 10 قانون مجازات اسلامي مي‌گويد: "بازپرس يا دادستان‏ در صورت صدور قرار منع تعقيب يا موقوف شدن‏ تعقيب‏ بايد تكليف اشيا و اموال كشف‏ شده را كه دليل يا وسيله جرم بوده يا از جرم تحصيل شده‏ يا حين ارتكاب استعمال يا براى استعمال اختصاص داده شده است تعيين‏ كند تا مسترد يا ضبط و معدوم شود".

    همچنين بازپرس يا دادستان مكلف است مادام كه پرونده نزد او جريان دارد به تقاضاى ذى‌نفع با رعايت شرايط زير دستور رد اموال و اشياى مذكور در فوق را صادر نمايد.

    1- وجود تمام يا قسمتى از آن اشيا و اموال در بازپرسى يا دادرسى لازم نباشد.

    2- اشيا و اموال بلامعارض باشد.

    3- در شمار اشيا و اموالى نباشد كه بايد ضبط يا معدوم گردد (4).

    در تمامي امور جزايى دادگاه نيز بايد ضمن صدور حكم يا قرار ، اعم از اينكه مبنى بر محكوميت يا برائت يا موقوف شدن‏ تعقيب متهم باشد، نسبت به اشيا و اموالى كه وسيله‏ جرم بوده يا در اثر جرم تحصيل‏ شده يا حين ارتكاب استعمال يا براى استعمال اختصاص داده شده حكم مخصوص صادر و تعيين نمايد كه آنها بايد مسترد يا ضبط يا معدوم شود.

    یکی از دلایل اثباتی در پرونده­های مطرح در محاکم قضایی، مبحث تفتیش و بازرسی منازل و اماکن و کشف آلات و ادوات جرم است. تفتیش و بازرسی منازل، اماکن و اشیا در مواردی به عمل می­آید که حسب دلایل، ظن قوی به کشف متهم یا اسباب و آلات و دلایل جرم، در آن وجود داشته باشد. چنانچه تفتیش و بازرسی با حقوق اشخاص مزاحمت نماید، در صورتی انجام آن مجاز است که از حقوق آنان مهم­تر باشد. تفتیش و بازرسی درحضور متصرف قانونی و شهود تحقیق و درغیاب وی در حضور ارشد حاضران به عمل می آید. تفتیش و بازرسی اماکن نیز حتی المقدور با حضور صاحبان یا متصدیان آنها انجام می شود.

    تبصره هرگاه در محلی که ازآن تفتیش و بازرسی به عمل می ­آید کسی نباشد و تفتیش و بازرسی نیز فوریت داشته باشد، قاضی می تواند با قید مراتب در صورتجلسه، دستور بازکردن محل را بدهد (5).

    کلید واژه ها

     جرم، مدرک جرم، قانون، اثبات جرم، بازرسی وتفتیش.

    ارجاعات

    1-           مجموعه اسناد استانداردها و هنجارهاي سازمان ملل متحد در زمينه پيشگيري از جرم و عدالت كيفري  تهران: روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران، آبان1388، ص77.

    2-           منتصر اسدي، فاطمه. حق دفاع در تحقيقات مقدماتي. رساله كارشناسي ارشد حقوق جزا و جرم شناسي،تهران:دانشکده حقوق دانشگاه تهران،59-1358،ص78.

    3-           شاملو احمد، محمدحسين. دادسرا و تحقيقات مقدماتي. اصفهان: نشر داديار، چاپ اول،1383،ص112.

    4-           آشوري، محمد.آيين دادرسي كيفري. جلد 1 تهران: انتشارات سمت،1384،ص54.

    5-           بابائی، محمدعلی. جرم‌شناسی بالینی تحولات مفهوم حالت خطرناک.تهران : رشد،1390، ص27.

     

     

     

نظر شما