You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عنوان: گروه‌های مهاجر

    الف) معرف

    1. معادل انگلیسی:  Immigrant Groups

    2. تعریف

    گروه‌های مهاجر از دو مفهوم گروه و مهاجر ساخته شده است. گروه به مجموعه‌ای افراد گفته می‌شود که دارای کنش متقابل نسبتاً پایدار بوده، میان آنها احساس تعلق خاطر وجود دارد. مهاجرت شکلی از تحرک جغرافیایی یا تحرک مکانی جمعیت است که بین دو واحد جغرافیایی صورت می‌گیرد. این تحرک جغرافیایی، تغییر اقامتگاه از مبدأ یا محل حرکت به مقصد یا محل ورود می‌باشد. این گونه مهاجرت‌ها را مهاجرت دائم گویند و باید آن را از اَشکال دیگر حرکات جمعیت که متضّمن تغییر دائمی محل اقامت نمی‌باشد، تفکیک کرد (زنجانی، 1380: 77).

    ب) متن

    گروه مهاجران معمولاً به‌عنوان درصدی از جمعیت کل کشور مشخص می‌شوند. مهاجرت یا کوچ به معنای جابه‌جایی مردم از مکانی به مکانی دیگر برای کار یا زندگی است. مردم معمولاً به دلیل دور شدن از شرایط یا عوامل نامساعد دورکننده‌ای مانند فقر، بیماری، مسائل سیاسی، کمبود غذا، بلایای طبیعی، جنگ، بیکاری و کمبود امنیّت مهاجرت می‌کنند. دلیل دوم می‌تواند شرایط و عوامل مساعد جذب‌کننده مقصد مهاجرت مانند امکانات بهداشتی بیشتر، آموزش بهتر، درآمد بیشتر، مسکن بهتر و آزادی‌های سیاسی بهتر باشد.

    ویژگی‌های گروه‌های مهاجر: مطالعات مهاجرتی حاکی از آن است که هر یک از انواع مهاجرت در عین مغایرت با گونه‌های دیگر، از منطقه‌ای به منطقه دیگر نیز متفاوت است. بنا بر آنچه گذشت، شاید بتوان دو خصیصه کلی را ملاک اصلی شخص مهاجر و پدیده مهاجرت بیان کرد؛ اول اینکه شخص مهاجر باید در جایی برای زندگی مستقر باشد و تصمیم بر زندگی در آن منطقه را داشته باشد؛ دوم اینکه حداقل چند سالی در آنجا زندگی کند که اطلاق مهاجر بر آن صحیح باشد و بشود از لحاظ جمعیت‌شناختی این پدیده را مورد مطالعه قرار داد (شیعه، 1378: 122).

     

     

     

     

     

     

    انواع مهاجرت: علم جمعیت شناسی تلاش زیادی برای تعریف و دسته بندی مهاجرت و مهاجر کرده که در زیر به برخی از این دسته بندی‌ها اشاره شده است:

    1. مهاجرت‌های داخلی ؛ «کلیه حرکات جمعیتی که در درون مرزهای یک کشور انجام می‌گیرد.» (شیعه، 1378: 118)؛ 2. مهاجرت‌های خارجی ؛ که به «مهاجرت مردم از کشوری به کشور دیگر» اطلاق می‌شود (کوئن ، 1369: 300). دیگری مهاجران قانونی و غیر قانونی؛ مهاجران فردی- گروهی؛ مهاجر اختیاری و اجباری (ارادی و غیر ارادی)؛ مهاجرت قطعی و موقت؛ و...

    بالاترین درصد مهاجران در نیروی کار و کارگران در کشورهای حوزه خلیج فارس محاسبه شده که ۹۰٪ در امارات متحده عربی، ۸۶٪ در قطر، ۸۲٪ در کویت، که این جریان مهاجرت فقط از کشورهای فقیر به کشورهای ثروتمند نیست: در حدود یک سوم مهاجران بین‌المللی از یک کشور توسعه یافته به کشور دیگری مهاجرت می‌کنند. تعداد مهاجران بین‌المللی در ۵۰ سال گذشته با افزایش مواجه شده‌است. این رقم از ۷۹ میلیون در سال ۱۹۶۰ به ۲۵۰ میلیون نفر در سال ۲۰۱۵ رسید. در سال ۲۰۱۵، بیش از ۶۵ میلیون نفر به اجبار تن به جابجایی و مهاجرت دادند. از هر ۱۱۳ نفر در جهان یک نفر پناهجو یا مهاجر (درون مرزی و برون مرزی) است. بیشترین مهاجرانی که طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۳ به ایران آمده‌اند از کشور افغانستان با تعدادی بالغ‌بر ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۳ را شامل می‌شود و بعد از آن کشورهایی نظیر عراق، پاکستان، آذربایجان، ترکمنستان، ارمنستان و ترکیه در رتبه‌های بعدی قرار دارند. بیشتر مهاجران ساکن در ایران را در تمام این سال‌ها اهالی افغانستان و سپس عراق، پاکستانی، آذربایجان تشکیل داده‌اند. پس از این کشورها ترکمنستان، ارمنستان و ترکیه بیشترین تعداد مهاجر را در ایران دارند .

    انواع مهاجرت‌های بین‌المللی: دربارۀ یک سرزمین، مهاجرت خارجی یا 'برون مرزی' متضمن عبور از مرزهای آن سرزمین است. هرگاه سرزمین مورد بحث، کشور مستقلی باشد، عبور از مرزهای آن را «مهاجرت بین‌المللی » خوانند (تقوی، 1378: 128). در مهاجرت‌های بین‌المللی گروه مهاجران را به چهار گروه عمده تقسیم می‌کنند:

            مهاجران دایمی که در شرایط خاص زمانی به برخی از کشورها می‌روند. «فرار مغزها » یا مهاجرت صاحبان تخصص و علم از این دسته‌اند.

            مهاجران در جست وجوی کار که عمده‌ترین مهاجران بین‌المللی را تشکیل می‌دهند.

            مهاجران غیرقانونی و بدون مجوز که به‌علت وجود موانع در جهت رفت و آمد مجاز، به این نحو عمل می‌کنند.

            آوارگان جنگی و سیاسی و پناهندگان که در شرایط و وضعیت‌های وخیم در برخی از کشورها دیده می‌شوند.

    بعضی از جابه‌جایی‌های بین مرزهای ملی، «مهاجرت‌های توده‌ای » نامیده می‌شوند که به انتقال تعداد زیادی از مردم با ویژگی‌های اجتماعی و قومی مشترک منجر می‌شود. جابه‌جایی توده‌ای که معمولاً در پاسخ به عوامل اجتماعی و اقتصادی مشخص انجام می‌شود، می‌تواند انواع متفاوتی داشته باشد؛ مانند فتح، تهاجم، متسعمره ای، انتقال جمعت اجباری ، جابه جایی پناهندگان ، مهاجرت زنجیره‌ای و هدایت‌شده و مهاجرت فردی و خانوادگی (شروک و سینگل ، 1973: 580؛ لوکاس و دیگران ، 1384: 166).

    مهاجران روستایی و شهری: از آنجاکه از میان انواع مختلف مهاجرت، در کشور ما نوع روستا ـ شهری اهمیت زیادی دارد، برخی از ویژگی‌های مهاجرت عبارت است از:

    1.       نخستین ویژگی مهاجرتی روستایی ایران «مردگزینی» آن است؛ یعنی بیشترین تعداد مهاجرین را مردان تشکیل می‌دهند.

    2.       «جوان گزینی» خصلت دیگر مهاجرت‌های ایران است، زیرا درصد جوانان در میان مهاجران بیشتر است.

    3.       مهاجرت‌های روستا ـ شهری ایران در ابتدای امر «مجردگزین» است و متأهلین در میان مهاجران درصد کمتری را به خود اختصاص می‌دهند.

    4.       متغیر «سواد» با مهاجرت همبستگی نزدیکی نشان می‌دهد، به‌طوری که ۵۷ درصد مهاجران را باسوادان تشکیل می‌دهند.

    5.       مهاجرت‌های ایران، بیشتر به‌صورت فردی انجام می‌شود تا جمعی و به شکل خانوار (۷۵ درصد در برابر ۲۵ درصد).

    6.       از میان مهاجرت‌های روستا ـ شهری ایران ۳۹ درصد مهاجرت موقت، ۳۷ درصد مهاجرت فصلی و ۲۴ درصد مهاجرت دائم بوده است.

    7.       بیشتر مهاجرت‌های موقت، فردی است و اکثر مهاجرت‌های دائم، جمعی.

    8.       بیشتر مهاجران روستایی، همانند کشورهای رو به توسعه دیگر، متوجه چند شهر بزرگ کشور هستند.

    9.       مطالعه نشان می‌دهد بیشتر (۸۰ درصد) حاشیه‌نشینان شهرها را مهاجران روستایی تشکیل می‌دهند.

    10.      مستعدترین گروه مهاجران از لحاظ تصمیم‌گیری به مهاجرت، خوش‌نشینان روستایی هستند (۸۸ درصد).

    11.      از میان مهاجرانی که منشأ دهقانی دارند، ۹۰ درصد از دهقانان تهیدست، ۵۰ درصد از دهقانان خرده پا و یک درصد از دهقانان توانگر هستند.

    12.      بیشترین درصد علت‌های مهاجرتی را عوامل اقتصادی به خود اختصاص می‌دهند (حدود سه‌چهارم) و از میان آنها کار و کار بهتر مهم‌ترین هدف مهاجران روستایی است (۵۵ درصد).

    13.      درصد بالایی از مهاجران (۳۲ درصد) در مقصد مهاجرت به کارهای ساده و مشاغل کاذب مشغول می‌شوند.

    14.      در بسیاری از موارد، وجود امکانات زیستی، بهداشتی، آموزشی و رفاهی و همچنین تسهیلاتی مانند راه، با میزان مهاجرت (برون کوچی) مردم رابطه معکوس نشان می‌دهد (زاهدی مازندرانی، ۱۳۶۶: ۳۱ تا ۴۱).

    گونۀ دیگر طبقه‌بندی گروه‌های مهاجر و مهاجرت: از ویلیام پترسون  است که در این مورد پنج نوع مهاجرت اصلی تشخیص می‌دهد: ابتدایی، اجباری، غیراختیاری، اختیاری و جمعی. مهاجرت ابتدایی کوچ سرگردانان مانند شکارگران، گردآورندگان خوراک و شبانکارگان را در برمی‌گیرد؛ مهاجرت اجباری به انتقال یا جابه‌جایی مردم به‌وسیله دولت اشاره دارد؛ در مهاجرت غیراختیاری، مهاجرت قدرت تصمیم دارند ولی بنا به‌عللی وادار به مهاجرت می‌شوند؛ مهاجرت اختیاری معمولاً به تحرک افرادی که انگیزه یافتن چیزهای تازه، حادثه‌جویی و بهبود زندگی دارند اطلاق می‌شود؛ و مهاجرت جمعی زمانی صورت می‌گیرد که به شکل یک شیوه و الگوی گروهی باشد. این نوع مهاجرت را می‌توان بر اساس مؤلفه‌های مختلف به دسته‌های زیر تقسیم کرد :

     

    1.  زمان مهاجرت: از این نظر، دو نوع مهاجرت دیده می‌شود: کوتاه مدت (موقت) و بلند مدت (دائمی یا برای مدت زیاد).

    2.  مسافت طی شده: از این دیدگاه، دو نوع مهاجرت وجود دارد: مهاجرت‌های نزدیک و مهاجرت‌های دور.

    3. خواست مهاجرین: از این لحاظ، دو نوع مهاجرت دیده می‌شود: مهاجرت ارادی و خودخواسته که معمولاً به‌صورت انفرادی برای بهبود زندگی و یافتن کار صورت می‌گیرد، مهاجرت اجباری که به‌صورت انفرادی یا جمعی به‌دلیل ضرورت‌های اقتصادی، سیاسی و غیره انجام می‌پذیرد.

    4. قلمرو سیاسی: در رابطه با حدود ملی و سیاسی یک کشور به دو نوع مهاجرت برخورد می‌کنیم: داخلی و خارجی. مهاجرت‌های داخلی می‌توانند در سه سطح مورد مطالعه قرار گیرند: شهر به شهر، روستا به شهر و روستا به روستا. مهاجرت‌های خارجی نیز در سه لایه دیده می‌شوند: منطقه‌ای، دورن قاره‌ای و میان قاره‌ای.

    پناهندگی: نوعی از دسته بندی گروه‌های مهاجرت خارجی است (برجس ، 1975: 38 7) که عوامل دافعه در مبدأ؛ مردم را مجبور به نقل مکان می‌کند. «پناهنده» به کسی گفته می‌شود که کشور اصلی خویش را بنابر عوامل مختلف (مانند ترس از آزار و اذیت نژادی، قومی، مذهبی و ملیتی و یا به سبب فقر و تنگ دستی، و یا عضویت در احزاب سیاسی) ترک کند و سپس از کشور دیگری با استفاده از حق برخورداری از حقوق بین‌الملل تقاضای پناهندگی کند (پرویزی و بشیر، 1394). این نوع مهاجرت اساساً برای کشورهای مبدأ دردسر آفرین است؛ مثلاً تشکیل رژیم اشغال گر قدس زمینه ساز پناهندگی بسیاری از فلسطینی‌ها به اردن، مصر، سوریه و لبنان شد (رحیم لی، 1396). حمله شوروی به افغانستان و جنگ‌های داخلی در آن کشور، باعث پناهندگی افغان‌ها به ایران و پاکستان شد. خشک‌سالی، قحطی و جنگ‌های داخلی باعث پناهندگی سکنه اتیوپی به کشورهای مجاور شد.


    موانع مهاجرت: موانع مهاجرت فقط مسائل قانونی نیستند بلکه موارد طبیعی هم خیلی نیرومندند. مهاجران هنگام ترک کشورشان باید خیلی چیزهای مورد علاقه را از قبیل: خانواده، دوستان، شبکه حمایتی، و فرهنگ خود را هم ترک گویند. آنها همچنین باید دارایی‌های خود را به مقدار زیاد به پول نقد تبدیل کنند که خرج مسافرت و مهاجرت خود را تأمین کنند. وقتی که آنها به کشور جدید می‌رسند با خیلی چیزهای غیرمطمئن و پیش‌بینی نشده مانند پیدا کردن کار، محلی برای زندگی کردن، قوانین جدید، الگوهای فرهنگی جدید، زبان جدید یا مسائل مربوط به لهجه زبانی، احتمالاً فاشیسم و نژادگرایی و سایر رفتارهای مخالف خود و خانواده خود مواجه می‌شوند (رجوع کنید به: لی ، 1966: 4؛ لهسایی زاده، 1368: 156).

    نظریه‌های مهاجرت

    مهاجرت یکی از چهار عامل اصلی تغییر و تحول جمعیت بوده و به دلیل ماهیت خود می‌تواند علاوه بر تغییرات درازمدت و طولانی آثار سریع و کوتاه مدتی را نیز در تعداد و ساختار جمعیت ایجاد کند و تعادل یا عدم تعادل‌هایی را در جمعیت‌های تحت تأثیر خود به وجود بیاورد (لوکاس دیوید و پاول میر ، 1384). مهاجرت می‌تواند راه حلی برای بحران‌های جمعیتی محسوب شود، اضافه جمعیت را از نقطه‌ای به خارج هدایت کند، نیروی کار اضافی و بیکار را به سرزمین‌های نیازمند سوق دهد، عدم تعادل‌های ساختاری جمعیت را مرتفع کند و از طریق ایجاد و تقویت روحیه جدید؛ تولید، رقابت و بهبودی وضعیت جامعه را امکان پذیر سازد. اما این تمام قصه نیست، زیرا مهاجرت می‌تواند پیامدهای گوناگونی اقتصادی، سیاسی، فرهنگی- اجتماعی و امنیّتی در جوامع مهاجرت فرست و مهاجر پذیر ایجاد کند.

    پدیدة مهاجرت، به طور کلی یک پدیدة اجتماعی - فرهنگی و اقتصادی است، که نتیجه مجموعه‌ای پیچیده از عوامل اجتماعی، روان شناختی، اقتصادی و سیاسی است. فرایند مهاجرت نه تنها بر حجم و رشد جمعیت یک جامعه تأثیر می‌گذارد (لوکاس و میر،1384: 84 ؛ قاسمی اردهائی، 1385) که تغییرات زیادی در ساخت و توزیع جمعیت، مسکن، رفتارها و روابط اجتماعی، فضای کالبدی، نظم و امنیّت و... ایجاد می‌کند.

    مهاجرت‌ها ممکن است علل گوناگون مذهبی، سیاسی و یا اقتصادی داشته باشند، ولی به نظر می‌رسد امروزه آرزوی رفاه بیشتر، انگیزه اصلی انسان‌ها برای گروه‌های مهاجران است. جاذبه شهرهای بزرگ و امید کسب مزد بیشتر در صنایع شهری، وجود بیکاری در روستاها، ازدیاد جمعیت و جست وجوی سرزمین‌های تازه از جمله انگیزه‌های اصلی مهاجرت هستند. بی‌گمان از مهاجرت‌های بزرگ قرون 17 تا 19 میلادی کمتر در عصر ما روی می‌دهد، ولی هنوز هم بسیارند کسانی که برای کسب شغل و مزد بهتر یا ادامه تحصیل، ترک دیار می‌کنند و به مناطق دیگر، سایر کشورها و حتی قاره‌های دیگر می‌روند و یا به امید بهره‌مند شدن از امکانات شهری از روستاها به شهرها کوچ می‌کنند (کاظمی پور، 1383: 96).

     

    مزایا و معایب مهاجرت در سرزمین‌های مهاجرفرست

            از دست دادن نیروهای اقتصادی (چون معمولاً جوانان مهاجرت می‌کنند)؛

            کند شدن افزایش جمعیت و یا کم شدن رقم کل جمعیت؛

            دگرگون شدن شکل هرم سنی جمعیت؛

            کم شدن میزان ازدواج‌ها و ولادت‌ها؛

            از میان رفتن نتایج سرمایه‌گذاری‌هایی که در جهت پرورش جوانان و آماده کردن آنها برای زندگی فعال انجام گرفته است؛

            بهترشدن موازنه پرداخت‌های خارجی (چون مهاجرین مقداری از درآمد خود را برای خویشان‌شان به میهن خود می‌فرستند)؛

            بالا رفتن مزد کارگران به‌علت کم شدن تعداد متقاضیان کار؛

            ایجاد روابط فرهنگی، تجاری و ... میان دو کشور؛

            کاهش تقاضا برای امکانات بهداشتی، رفاهی و تفریحی؛

            کاهش تقاضای مسکن.

    مزایا و معایب مهاجرت در سرزمین‌های مهاجرپذیر

            زیاد شدن جمعیت؛

            استفاده از نیروهای فعال، بدون هیچ‌گونه سرمایه‌گذاری قبلی؛

            استفاده از کارگران خارجی در رشته‌هایی از فعالیت که کارگران محلی حاضر به استخدام در آن نیستند؛

            رقابت مهاجرین با کارگران محلی از لحاظ قبول سطح دستمزد پایین‌تر؛

            رواج شرایط بهداشتی نامناسب، اخلاق و آداب و عقاید نامناسب به‌وسیله مهاجرین (اگر مهاجرین از سطح سواد و بهداشت پایین‌تری برخوردار باشند)؛

            ایجاد روابط فرهنگی و تجاری میان دو منطقه یا کشور؛

            افزایش تقاضای شغل و به اعتباری افزایش بیکاری؛

            افزایش تقاضاهای آموزشی، فرهنگی، تفریحی و ورزشی (شروک و سینگل، 1973: 580).

    گروه‌های مهاجر و مسائل امنیّتی: با تأکید بر دوگونۀ کلی از مهاجرت، یعنی داخلی و خارجی، در خصوص رابطۀ میان گروه مهاجران و پیامدهای امنیّتی باید گفت که در سال‌های اخیر مهاجرت‌های خارجی و بین المللی به خط مقدم دولت‌ها به ویژه در اروپا و آمریکای شمالی بدل شده است. آگاهی از مهاجرت به عنوان یک تهدید برای امنیّت در کنار افزایش سریع تعداد مهاجران در سراسر جهان توسعه پیدا کرده و باعث تنش‌های اجتماعی ترس و واهمه از خارجی و برخورد و مقابله با هویت ملی وبومی، در بسیاری از کشورهای توسعه یافته شده است. یکی از محققان در این باره اذعان داشته که مهاجرت یک تهدید ساخته شده و درک شده است؛ نه یک خطر واقعی و عینی (رحیم لی، 1396). در این خصوص مفهوم پناهندگی از جمله پدیده‌های مرتبط با این ترس و بروز مسائل امنیّتی است. البته سنجش تعداد پناهندگان به‌علت متفاوت بودن برآوردهای کشورهای مبدأ و مقصد و مؤسسات بین‌المللی مشکل است، با این وصف حضور چنین افرادی هم برای در کشورهای پذیرنده و هم کشورهای مبدأ مشکلات امنیّتی دارد.

    در خصوص پیامدهای امنیّتی گروه‌های مهاجر می‌توان گفت که به سبب ارتباط با پدیدۀ حاشیه نشینی (شیوۀ جدیدی از زندگی شهری که با تراکم بیش از حد جمعیت، تعارض فرهنگی، بی ثباتی اجتماعی، بیکاری و مشاغل کاذب، بی هویتی، خشونت و جرم و جنایت و احساس حقارت و آمادگی برای آشوب و انفجار و... همراه است)، و گسترش انواع جرائم و ناهنجارهای اجتماعی (برای نمونه رشد قاچاق مواد مخدر و گسترش شبکه‌ها و باندهای شبه مافیایی توزیع این گونه مواد، تبهکاری‌ها و نابهنجاری‌های اخلاقی ناموسی، وجود ناپاکی‌های روحی و مفاسد اجتماعی، اعتیاد، دزدی، خیانت)، گسترش بی نظمی اجتماعی (مانند رفتار جمعی، شورش، طغیان، آشوب)، به طور بالقوه امادگی بیشتری برای وقوع و گسترش رخدادهای امنیّتی- انتظامی دارد (عزیری، 1397؛ دادرس و قرونه، 1396؛ ابراهیم زاده، 1385؛ باقری، 1383؛ کرانی، 1391). پلیس به عنوان یکی از سازمان اصلی پیشگیری و مقابله با این رخدادها با موضوع گروه مهاجران مرتبط است.

    حضور اتباع بیگانه دارای پیامدها و بازتاب‌های مختلف طبیعی، زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و امنیّتی است. برای نمونه ورود غیرقانونی اتباع بیگانه از مرزهای شرقی به شهرهای مختلف کشورمان به‌خصوص اتباع افغانی و پاکستانی از دیرباز به‌عنوان یکی از معضلات جامعه ایرانی مطرح بوده و این مسئله در طول سال‌های گذشته از منظرهای مختلفی همچون تکدی‌گری، زاغه‌نشینی و بزهکاری تجزیه‌وتحلیل شده است (ذوالفقاری و مرادی، 1397). یکی از مباحث مهم در بحث حضور اتباع بیگانه، ارتباط آن با ابعاد مختلف امنیّت است، به عبارت دقیق تر، اتباع بیگانه با مهاجرت های غیر قانونی دارای بازتاب‌ها و پیامدهای مختلف امنیّتی‌اند (عزیری، 1397؛ اصلانی، 1390: 98). ایران، مهاجرین زیادی را از خارج کشور در خود جای داده است که عمده‌ترین مهاجران خارجی، افغانی‌ها هستند. از دهۀ 1370 به بعد، با وسیع تر شدن مقیاس حضور اتباع بیگانه، ایران به شدّت درگیر پدیده مهاجرت شده و به نظر می‌رسد این موضوع نیازمند تحلیل‌های جدیدتری از نظر سیاسی، امنیّتی، فرهنگی- اجتماعی است (عزیری، 1397). برای نمونه در شهر مشهد بحران‌های جمعیتی و نیز حاشیه نشینی و قانون‌گریزی مهاجرین از جمله این تحلیل‌هاست (دادرس و قرونه، 1396). نوع دیگر ارتباط میان گروه مهاجران و امنیّت اجتماعی موضوعی است که خلیلی (1381) با عنوان «مهاجرت نخبگان» مطرح کرده است؛ به باور وی با تغییرو تحول در مفهوم امنیّت، مهاجرت نخبگان، بر کشورهای در حال توسعه آثار امنیّتی نیز خواهد داشت.

    کلیدواژه: مهاجران، مهاجرت، گروه‌های مهاجر، پناهندگی.

    منابع

    - ابراهیم زاده و همکاران (1383 و 1385). «حاشیه نشینی، ناهنجاری‌های شهری و راهکارهای تعدیل آن»، مجلۀ جغرافیا و توسعه، سال دوم، شمارۀ سوم.صص 121-152.

    - اصلانی، سید مجتبی (1390). مهاجرت‌های داخلی و امنیّت ملی، تهران: دانشگاه دفاع ملی.

    - باقری، اشرف السادات (1383). «حاشیه نشینی و رابطه آن با جرم و جنایت»، فصل نامۀ مطالعات امنیّت اجتماعی، سال دوم، شمارۀ چهارم و پنجم.

    - بروس کوئن (1369). مبانی جامعه‌شناسی، ترجمۀ غلام‌عباس توسلی و فاضل، تهران: سمت.

    - پرویزی، جمشید و بشیر پرویزی (1394). «سه دهۀ تحول در سیاست مهاجرت و پناهندگی اتحادیه اروپا»، مجلۀ سیاست خارجی، سال بیست و نهم، شمارۀ اول، صص 151 تا 182.

    - خلیلی، رضا (1381). «مهاجرت نخبگان: پدیده‌ای اجتماعی یا موضوع امنیّت ملی»، فصل نامۀ مطالعات راهبردی، سال پنجم شمارۀ دوم (پیاپی ۱۶)، صص ۴۲۳ -۴۴۱.

    - دادرس، محمود و حسن قرونه (1396). «تحلیل موضوعات نوظهور امنیّتی مهاجرت در شهر مشهد»، دانش انتظامی خراسان رضوی، دورۀ نهم، شمارۀ 37، صص 1-44.

    - ذوالفقاری، حسین و عزیزمراد مرادی (1397). «تدوین و ارائه راهبردهای کنترل ژئوپلیتیک مهاجرت غیرقانونی در مناطق مرزی شرق کشور با تأکید بر نظم و امنیّت»، فصل نامۀ علمی امنیّت ملی، دورۀ هشتم، شمارۀ سی ام، صص 151- 180.

    - رحیم لی، شهریار (1396). «امنیّتی کردن مهاجرت؛ عملکرد اتحادیه اروپا در قبال مهاجرین سوری»، پژوهش ملل، شمارۀ 24. دوره دوم. 25-45.

    - زاهدی مازندرانی محمدجواد و همکاران (1366). «پويش مهاجرت در جهان معاصر»،  فصل نامۀ اطـلاعـات سياسي اقتصادی، شـمـارۀ سیزدهم، صص 52- 55.

    - زنجانی، حبیب الله (1380). مهاجرت، تهران: سمت.

    - شیعه، اسماعیل (1378). با شهر و منطقه در ایران، تهران: مرکز انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.

    - عزیزی، حسین (1397). «بررسی تأثیرات حضور اتباع بیگانه در امنیّت کشور با تأکید بر اتباع افغانی»، جغرافیا و روابط انسانی، دورۀ اول، شمارۀ سوم، صص 171-190.

    - قاسمی اردهائی، علی (1385). بررسی علل مهاجرت روستاییان به شهرها در ایران با فراتحلیل پایان نامه‌های تحصیلی (مقطع زمانی 83-1359). فصل نامۀ روستا و توسعه، شمارۀ 33، ص 49- 58.

    - کرانی، زهرا (1390). «امنیّت پایدار، توسعه یافتگی و مهاجرت»، فصل نامۀ اندیشه سیاسی اسلام، شمارۀ ششم، ص 109- 128.

    - لوکاس، دیوید و دیگران (1384). درآمدی بر مطالعات جمعیتی، ترجمۀ حسین محمودیان، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

    - لهسایی زاده، عبدالعلی (1368). دیدگاه جامعه شناختی مهاجرت از روستا به شهر شیراز.شیراز: نوید شیراز.

    منابع انگلیسی

    -Burgess, E. W.( 1975). “The Growth of the City: An Introduction toa Research Project.” In Urban Patterns: Studies in Human Ecology, edited by George A. Theodorson. University Park: Pennsylvania State University Press

    -Lee Everett s., a theory of migration in Robert cohen theories of migration, 1966. p.14.

    -shryock,H.S and Siegel,J.S; The Methods and Material of Demography, New York, Academic Press, 1973, p: 580.

    منابع بیشتر برای مطالعه

    -         اسکلدون، رونالد (1996). مهاجرت روستاییان به شهر و اثرات آن در کاهش فقر روستایی، ترجمۀ حمیدرضا وجدانی، تهران: اندیشگاه شریف.

    -         اصلانی مجتبی (1385). «بررسی روند مهاجرت در جمهوری اسلامی ایران طی سه دهۀ اخیر و تأثیر آن بر امنیّت ملی (با تأکید بر مهاجرت داخلی به تهران)»، فصل نامۀ جمعیت، جلد ۱۴ شماره ۵۵ و ۵۶ صفحات ۴۵-۸۲..

    -         پازوکی، مریم، (1392). بررسی نقش مهاجرین افغانی بر ساختارهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیّتی شهرستان پاکدشت، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار

    -         پولادی، حسن و همکاران (1395). «الگوسازی عوامل تأمین‌کننده امنیّت پایدار مرزی؛ مطالعه موردی مرزهای شرقی کشور»، فصل نامۀ مطالعات راهبردی بسیج، سال نوزدهم، شمارۀ 72.صص 125- 149.

    -         طارمی، علیرضا (1394). چالش‌های امنیّتی جمهوری اسلامی ایران در برابر جامعه کارگری اتباع بیگانه (افغانستان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

     

     

نظر شما