You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • اجتماع امنیتی                   Security Community

     اجتماع امنیتی، اجتماع گروهی از مردم بر محوری واحد بر اساس اطمینان متقابل است، که با یکدیگر نزاع نمی ­نمایند و اختلافات خود را از طریق گفت­وگو و به طرق مسالمت ­آمیز حل ­وفصل می ­کنند (1).

    اولین بار کارل دوویچ (2) در سال 1957م واژۀ «اجتماع امنیتی» را به­کار برد و بعدها به شکل مبسوط­تر و مستدل­تری توسط ایمانوئل آدلر و میشل بارنت (3) تبیین و تشریح گردید. مطابق با دیدگاه دوویچ، اجتماع امنیتی مبتنی بر صلح پایدار، نه نظم ثابت است؛ که مزایای آن عاید تمام اعضا خواهد شد. ولی مطابق با اندیشه ­ها و دیدگاه­ های نظریه ­پردازان امروزی، اجتماع امنیتی یک وضعیت یا کیفیتی است که جماعت ­ها می­توانند داشته باشند و برای هر یک از اعضا یا بازیگران خارج از آن، مزایا و هزینه­ هایی را به دنبال دارد.

    هویت جمعی و سیاسی، تعاملات پایدار، وابستگی متقابل، نهادهای مشترک، اعتماد متقابل، هنجارها و ایده­های مشترک و ثبات داخلی، از ویژگی­ها و معیارهای یک اجتماع امنیتی است و میزان دوام و قوام اجتماع امنیتی به میزان هر یک از این معیارها بستگی دارد؛ بنابراین می­توان اجتماعات امنیتی را بر روی طیفی از قوی تا ضعیف جای داد.

    در مجموع، وجود و شکل­ گیری یک اجتماع امنیتی، مستلزم آن است که احتمال خشونت در روابط خارجی و مسائل داخلی، بسیار ضعیف باشد. لذا صلح و امنیت، دارای دو بعد درون دولتی و بین دولتی است که با وجود آنکه از نظر مفهومی متمایز هستند، اما در یک اجتماع امنیتی، باید این دو با یکدیگر همزیستی داشته باشند.

    اهداف اجتماع امنیتی:

    دوویچ به اختصار، تهدید نظامی بیرونی را علت تأسیس یک اجتماع امنیتی می ­داند. اندیشه ­ورزان جدید معتقد هستند اجتماعات امنیتی، بیشتر بر «درون» تمرکز داشته و توجه کمتری به روابط با محیط بیرونی دارند. البته اجتماع امنیتی، نمی­تواند از تأثیرات محیط بیرونی در امان باشد؛ ولی به نوبۀ خود، می­تواند بر روی محیط بیرونی تأثیر گذارد.

    مسئله «درون» و «بیرون» در اجتماعات امنیتی، نه مبتنی بر مرزهای جغرافیایی بلکه بر اساس هویت­ ها، ارزش ­ها و در مجموع مناطق شناخت­نگر، قرار دارند. در این میان، تأکید بر درون توسط اندیشه ­ورزان معاصر، به معنای آن است که اهداف امنیتی این اجتماعات، بیشتر بر اساس معیارها و مسائل درونی ساخته می­شود تا بیرونی.

    هدف دیگر اجتماع امنیتی، مبتنی بر مقوم سازی صلح و به معنای دیگر ایجاد یا توسعة بسترها و زمینه­ های تقویت صلح است؛ بنابراین اهداف امنیتی آنان در ماورای صلح منفی یا جلوگیری از جنگ قرار دارد؛ زیرا شرایط شکل­گیری یک اجتماع امنیتی، موجود بودن شرط فقدان تمایل اعضا به جنگ است و آنچه از این به بعد قرار می­گیرد، در چارچوب اهداف چنین اجتماعی جای می­ گیرد.(4)

    انواع اجتماعات امنیتی:

    اجتماعات امنیتی به دو گونه؛ اجتماع امنیتی ادغامی و اجتماع امنیتی تکثرگرا، تقسیم می­شود. اجتماع امنیتی ادغامی از ادغام دو یا چند واحد سیاسی مستقل در یک واحد سیاسی حاصل می­شود. اجتماع امنیتی تکثرگرا، شامل اجتماعی از اعضای مستقل با حق حاکمیت رسمی است که بر اساس هویت جمعی و نهادهای مشترک تشکیل گردیده است و از شاخصه­ های همدردی و وفاداری مشترک، اعتماد به احساس و درد مشترک، رعایت حداقل هویت جمعی و منافع مشترک، و در مجموع از احساس تعلق برخوردار است.

    کلید واژه ها

    ویژگی های اجتماع امنیتی، اجتماع امنیتی ادغامی، اجتماع امنیتی تکثرگرا.

    ارجاعات

    1- Adler Emanuel. “Imagined  Communities: Cognitive Vegions in international  Relation”, Millennium ,Vol.26,No.2,(1997),pp.47-277.

    2-Karl Deutsch

    3-Emanuel Adller & Michael Barentt 

    4- عبدالله ­خانی، علی. نظریه ­های امنیت. مقدمه ­ای بر طرح­ریزی دکترین امنیت ملی (1). تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین­المللی معاصر، 1383، صص 200- 191.

    منبع بیشتر

    نصری، قدیر. درآمدی نظری بر امنیت جامعه ­ای (مفاهیم، مؤلفه ­ها و نظریه ­ها). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،1390، صص73 و 72.

     

     

نظر شما