You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • امنیت پایدار Sustainable Security

    امنیتی است که همة عوامل به طور پیوسته به­کار گرفته می­شوند تا ارزش­های اساسی، مورد هجوم واقع نشوند (1). امنیت پایدار ناظر بر درک جامعی است که بر پایۀ آن به همۀ عوامل مؤثر سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی در کنار یکدیگر و در تعامل با هم توجه می­شود.

    طرح مفهوم امنیت پایدار مختص یک مفهوم نو در مباحث امنیتی است. امنیت پایدار، مستلزم توجه به تمامی وجوه امنیت است.

    امنیت در عصر جهانی ­شدن را باید در تعامل و تقابل با موضوع­ هایی مانند رژیم بین ­المللی، هنجارها، توسعه، وابستگی متقابل، بازیگران بین ­المللی و سازمان­ های غیردولتی تفسیر کرد.

    مقوله ­های امنیت پایدار دارای دو مؤلفه امنیت داخلی و امنیت خارجی یا بین­المللی است. در واقع امنیت پایدار تنها با اشراف به مؤلف ه­های قدرت ملی و در قبال پدیدارهای داخل هر جامعه محقق نمی­ شود، بلکه یک بعد مهم امنیت، ناظر بر امنیت در روابط خارجی است. برای تحقق امنیت پایدار باید منبع تهدید شناخته شود و مشخص گردد که تهدید مورد نظر منشأ خارجی یا داخلی دارد.

    شاخص­های امنیت پایدار عبارت­اند از:

    1- وجود توان بازدارندگی در برابر تهدید خارجی؛

    2- برخورداری از سیاسیت خارجی موفق و تعامل با کشورهای تأثیرگذار جهان؛

    3- داشتن قدرت اقتصادی؛

    4- نظام حکمرانی خوب.

    برنامه توسعه سازمان ملل و بانک جهانی شاخص ­های هشت­گانۀ مشارکت، حاکمیت قانون، شفافیت، مسئولیت­ پذیری، اجماع­سازی، عدالت و انصاف، کارایی و اثربخشی و پاسخ ­گویی را برای حکمران خوب ارائه کرده­ اند.

    ابعاد و مؤلفه ­های امنیت پایدار در سند چشم­انداز کشور ما عبارت است از:

    1- کشور امن؛

    2- امنیت اقتصادی؛

    3- بازدارندگی همه­ جانبه؛

    4- دارای تعامل سازنده و مؤثر با جهان (2).

    مؤلفه ­های تشکیل­دهنده امنیت پایدار در سند چشم­ انداز در افق 1404 کشور ما داشتن جامعه­ای «امن»، «با ثبات»، «توسعه­یافته» و « الهام ­بخش» است.

    کشوری مانند جمهوری اسلامی ایران که معتقد به الحاق به قدرت­های بزرگ برای تأمین امنیت خود نیست بایدتوانایی لازم را در خود به وجود آورد و ساختارهای اجتماعی، هنجاری و اعتقادی خود را با واقعیت­ های محیطی سازگار و هماهنگ سازد.

    تمرکز امنیت پایدار بر برخی ناامنی­های به­هم مرتبط و بلندمدت است که عمدتاً عبارت­اند از:

    1- تغییر شرایط اقلیمی:

    نبود زیرساخت­ ها، کمیاب بودن منابع و جابه جایی (اجباری) دسته ­جمعی اقوام، نارضایتی مدنی، خشونت طایفه­ ای و بی­­ثباتی بین­ المللی.

    2- رقابت بر سر منابع:

     رقابت برای منابع کمیاب شونده، شامل آب، غذا و انرژی، به ­ویژه در مناطق بی­ثبات جهان.

    3- حاشیه­ ای شدن بیشتر جهان:

    حاشیه­ ای شدن روزافزون اکثریت مردم جهان از منظر اقتصادی، اجتماعی و سیاسی.

    4- نظامی­ شدن جهان:

    بهره­گیری روزافزون از نیروی نظامی به­ عنوان عامل امنیتی و گسترش روزافزون فناوری ­های نظامی از جمله سلاح­های کشتار جمعی.

    در واقع، امنیت پایدار، این مسائل را به­ عنوان علل ناامنی در جهان می ­نگرد و به جای علائمی مانند تروریسم و جرایم سازمان­ یافته، بر آنها تمرکز می­ کند.

    امنیت پایدار بر مفهوم پیشرفته­ تری از امنیت تأکید دارد، که برپایة نیاز دنیای جدید تغییر بنیادین از نگرش کنونی به امنیت ایجاد شده است. مفهومی که در برگیرندة جهانی شدن امنیت است و بر خصوصیت مشترک مردم دنیا یعنی انسانیت بنا می­شود.

    بنابراین، امنیت پایدار ترکیبی از سه رهیافت است:

    الف- امنیت ملی یا ایمنی دولت­های ملی؛

    ب- امنیت انسانی یا زندگی بهتر و ایمنی برای مردم؛

    ج- امنیت جهانی یا منافع مشترک همة مردم زمین.

    امنیت پایدار، درصدد آن است تا توانمندی جوامع را برای پیشگیری یا دفاع در برابر تهدیدات متوجه دولت ملی ارتقاء دهد؛ ناامنی عمیق انسانی را در سراسر جهان کاهش داده و تهدیدات بلند مدتی را که متوجه امنیت جهانی است، مدیریت کند.

    به این معنا، امنیت پایدار تلفیقی از سه مفهوم امنیت ملی، امنیت انسانی و امنیت جهانی است و بر آن است تا امنیت دولت­ها را حفظ کند؛ بدون آنکه امنیت مردم را به خطر اندازد و بدون آنکه تهدیداتی که متوجه امنیت جهانی است همچون ایدز، تهدیدات زیست­ محیطی، تروریسم و جنایات سازمان­یافته را تشدید کند (3).

    نیروهای مسلح به طور عام و نیروی انتظامی ج.ا.ا به طور خاص می­ توانند آینده خود را در آیینه سند چشم­انداز برنامه­ ریزی نمایند.

    پلیس با رعایت امنیت انسانی و پاسداری از ارزش­های اساسی جامعه و مبارزه با تهدیداتی که متوجه جامعه می­ باشد، می­ تواند نقش بسزایی در ایجاد امنیت پایدار داشته باشد.

     

    کلیدواژه ­ها

    امنیت ملی، امنیت انسانی، امنیت جهانی، امنیت پایدار.

    ارجاعات

    1- نوروزی، محمدتقی. فرهنگ دفاعی و امنیتی. تهران: انتشارات سنا، 1385، ص 141.

    2- علایی، حسین. امنیت پایدار در سند چشم­ انداز بیست­ ساله جمهوری اسلامی ایران. تهران: فصلنامۀ راهبرد دفاعی، سال دهم، شماره 39، پاییز 1391.

    3- پورسعید، فرزاد. فرهنگ توصیفی اصطلاحات. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1392، صص 29- 28.

نظر شما