You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • گروگانگيري     Hostage Taking 

     گروگان گیری یکی از شیوه ­های مبارزاتی (تهدید به قتل، هواپیماربایی، آدم­ربایی، کشتی­ ربایی، تسخیر مدارس، اتوبوس ­ها و ...) به ­منظور اعمال فشار برای تحقق اهداف گروگانگیر یا گروگان گیران است(1). به عبارت دیگر گرفتن یک یا چند نفر بر خلاف میلشان و تهدید بدنی و روانی آنها به منظور استفاده از ایشان برای وارد آوردن فشار بر گروه ثالث است.

    گروگان: (Hostage)

    شخص و گاه چیزی است که به عنوان ضمانت اجرای یک امر یا انجام دادن شرایط مندرج در پیمانی، تحویل مقامی می شود. افراد غیرنظامی یک ملت مغلوب، که فاتحان، آن­ها را دستگیر می­ کنند نیز گروگان نامیده می ­شوند. رسم این است که با گروگان ­ها به نحو انسانی رفتار شود.

    اهداف گروگان گیری، گذشته از هدف­ های سیاسی ممکن است انتقام ­جویی، عدم تعقیب مجرم توسط پلیس، فرار مجرم، فراهم شدن فرصت سرقت و اخاذی، دریافت طلب، وثیقه برای پایان دادن به خصومت باشد.

    در 17 دسامبر سال 1979م ضمن اجماعی که در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عمل آمد، قرار شد دولت­ها، قوانین استرداد مجرمان را نسبت به متخلف یا گروگان گیر معمول دارند، مگر اینکه مجرم در صورت استرداد، به دلایل نژادی، مذهبی، ملیتی  قومی  یا عقیدة سیاسی، مورد تنبیه واقع شود (1).

    علل و انگیزه گروگان گیری:

    مهم­ ترین علل و انگیزه گروگان گیری عبارت اند از:

    1) باج­ خواهی؛

    2) تسویه­ حساب ناشی از معاملات؛

    3) حق­ خواهی؛

    4) انتقام­ جویی؛

    5) بهره­ گیری جنسی؛

    6) تحمیل شرایط، تغییر اوضاع؛

    7) خودربایی (ساختگی)؛

    8) اختلافات خانوادگی؛

    9) کسب اطلاعات بیشتر؛

    10) درخواست آزادی زندانیان؛

    11) تحمیل خواسته­ های سیاسی، تغییر شرایط سیاسی؛

    12) فرار از صحنه­ های جرم عملیات دستگیری؛

    13) ناامن جلوه­ دادن جامعه.

    روش­های گروگان گیری:

    مهم­ترین روش­ های گروگان گیری عبارت اند از:

    1) هجوم به محل سکونت سوژه؛

    2) ربودن در بین مسیر تردد با توسل به زور؛

    3) ربودن در بین مسیر تردد با حیله و فریب؛

    4) گروگان گیری تحت پوشش؛

    5) گروگان گیری توسط آشنایان؛

    6) گروگان گیری توسط اشرار مسلح؛

    7) گروگان گیری بدون برنامه­ ریزی قبلی.

    روش­های حل گروگان گیری

    مهم­ترین روش­های حل گروگان گیری عبارت اند از:

    1) رویکرد سرسختانه:

    در رویکرد سرسختانه، مداخله مستقیم صورت می­ گیرد. محل گروگان گیری مورد حمله قرار می­گیرد و تلاش می­شود تا با تسلط بر گروگان­گیر، گروگان­ها نجات یابند. در این رویکرد، اقدامات به سرعت عملی می­شوند، مراجع قدرت دوباره کنترل کامل بر اوضاع را به دست مي آورند و گروگان­گیرها فوراً به سزای اعمال خود می ­رسند. این شیوه، موجب می­ شود کسانی که به فکر گروگان­ گیری هستند، از تصمیم خود منصرف شوند. متأسفانه این روش، پرخطر است و ممکن است به گروگان­ ها صدمه برسد یا کشته شوند.

    برای موفقیت در این عملیات، توجه به دو نکته حائز اهمیت است:

    اول، گروه عملیاتی باید بسیار آموزش دیده و ماهر باشند.

    دوم، مداخلۀ سرسختانه وقتی باید مورد استفاده قرار گیرد که معلوم شود مذاکره فایده­ای ندارد. چون این روش خطرهای زیادی دارد، همیشه باید به عنوان آخرین راه از آن استفاده کرد.

    2) رویکرد همراه با نرمش:

    در این رویکرد، به خواست گروگان­ گیرها گردن می­ نهند و آنچه آنها انتظار دارند انجام می­ شود. روش همراه با نرمش، این مزیت را دارد که غائله به سرعت پایان م­ي پذیرد و گروگان­ ها قبل از اینکه آسیبی ببیند، آزاد می­ شوند. متأسفانه این روش یعنی تسلیم خواست گروگان گیرها شدن، موجب شیوع گروگان گیری می­شود. مجرمان درمی­یابند که با گرفتن گروگان، به خواسته­ هایشان می ­رسند. این روش، موجب افزایش تقاضاها و درخواست­های گروگان گیران می­شود و برای آزادی گروگان­ های خود، تقاضای بیشتری خواهند داشت.

    3) رویکرد گام به گام:

    ضعف رویکردهای سرسختانه و نرم، نیاز به یک رویکرد جدید را به وجود آورد. تجربه نشان داده است که روش ملایم و گام به گام، می­ تواند مؤثرتر باشد. در این رویکرد، مراجع قدرت می­ کوشند با گذشت زمان حرکت کنند. این گذشت زمان، باعث می­ شود که عصبانیت و ناکامی گروگان گیرها فروکش کند. در این شرایط، هیچ یک از تقاضاهای آنها مورد پذیزش قرار نمی­ گیرد، بلکه از طریق مذاکره، آنها را به رهاکردن گروگان ها تشویق می­ کنند.

    رویکرد گام به گام، در بیشتر موارد از موفق­ترین راهبردها بوده است. گذشت زمان باعث می­شود که گروگانگیرها به آرامش دست یابند و به بیهودگی کار خود پی ببرند. این رویکرد چندان آسان نیست. ممکن است مذاکره مدت زیادی طول بکشد و افکار عمومی، رسانه ­های گروهی و افراد سیاسی، مقامات را تحت فشار قرار دهند که «دست به کاری بزنید و گروگان ­ها را آزاد کنید.» هیچ راه ­­­­­­­­­حل ساده­ای برای حل حادثه گروگان گیری وجود ندارد؛ اما رویکرد گام به گام، یکی از بهترین روش­ هاست.

    پلیس و رهایی گروگان

    رهایی گروگان­ ها نیاز به تجهیزات و تخصص دارد، به همین علت اکثر کشورها واحدهای آموزش دیده رهایی گروگان را پیش­بینی کرده ­اند. در نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران یگان رهایی گروگان تحت عنوان اختصاری «نوپو» در یکان ویژه پاسداران ناجا پیش ­بینی گردیده است. اصل مهم در عملکرد یکان رهایی از گروگان این است که خطا کردن در آن یگان پذیرفته نیست، لذا نیروهای نیروهای این یگان باید از توانمندی بالایی برخوردار باشند. آنها باید بتوانند در شرایط بحرانی به خوبی در مورد انتخاب بهترین روش حل گروگان گیری تصمیم­ گیری نمایند.

    آنها باید تلاش کنند تا گروگان و گروگان­ها را سالم تحویل و گروگان گیر یا گروگان گیران را دستگیر و تحویل مراجع قضایی دهند.

    کلیدواژه ­ها

    گروگان، هواپیماربایی، آدم­ربایی، کشتی­ربایی، رویکرد سرسختانه، رویکرد همراه با نرمش،رویکرد گام به گام،گروگان­گیری.

    ارجاعات

    1- آقابخشی، علی و مینو افشاری­راد. فرهنگ علوم سیاسی. تهران: نشر چاپار، 1383، ص 297.

    2- محمودی، محمود. رهایی گروگان. تهران: معاونت آموزش ناجا، 1386، صفحات 68-46.

    منابع بیشتر

    1- طلوعی، محمود. فرهنگ جامع سیاسی. تهران: نشر علمی، 1390، صفحات 815 و 814.

    2- بیابانی، غلامحسین و هادیانفر، سیدکمال. فرهنگ توصیفی علوم جنایی. تهران: معاونت آگاهی ناجا، 1384، صفحات 552- 545.

     

نظر شما