You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • گاز اشک آور      Tear Gas

    گازهای اشک آور عبارت است از گازهایی که موجب تحریک و سوزش شدید به همراه آب ریزش از چشم و بینی، اختلال تنفسی و ناتوانی موقت جسمانی میشوند و به دلیل خاصیت ناتوان کنندگی، در ساخت تجهیزات دفاع شخصی و ضد شورش از قبیل افشانه ها استفاده می شوند.(1)

    گاز اشک‌آور یا عامل اشک‌آور ترکیبی شیمیایی است که با تحریک اعصاب قرنیه در چشم‌ها باعث ریزش اشک، درد و حتی کوری موقت می‌شود. گاز اشک‌آور غشای مخاطی در چشم‌ها، بینی، دهان و ریه‌ها را تحریک نموده و باعث گریه، عطسه، سرفه، دشواری در تنفس و... می‌شود. عامل‌های اشک‌آور عموماً به عنوان عامل ضد شورش و عامل شیمیایی جنگی به کار می‌روند. به عنوان مثال استفاده از گاز اشک‌آور و اسپری فلفل برای کنترل شورش بسیار رایج است(2).

    گاز اشک اور آمونیاک، مهمترین ترکیب هیدروژنه ازت بوده ، در طبیعت از تجزیه مواد آلی ازت دار حاصل می‌گردد. این ماده، گازی است بی‌رنگ با مزه گاز های اشک اورآمونیاک، مهمترین ترکیب هیدروژنه ازت بوده، در طبیعت از تجزیه مواد آلی ازت دار حاصل می‌گردد. این ماده، گازی است بی‌رنگ با مزۀ فوق‌العاده تند و زننده که اشک‌آور و خفه‌کننده نیز است.گاز آمونیاک از هوا سبک‌تر بوده، به‌سهولت به مایع تبدیل م یشود.

    اغلب تركيباتي كه به عنوان عوامل اشك آور مورد استفاده قرار ميگيرند، عوامل آلكيله كننده هستند كه تمايل زيادي به واكنش با آنيون ها يا گروههاي نوكلئوفيل موجود در بافت ها دارند.ساختمان شيميايي و خواص فيزيكي رايج ترین اين عوامل در جاي خود تشريح خواهند شد. به طور كلي اين مواد بر خلاف اغلب عوامل شيميایي، در شرايط معمولي جامد و داراي فشار بخار پايين بوده و به صورت ذرات خيلي ريز درمحيط پراكنده مي شوند(3).

    در قرارداد ١٩٢٥ ژنو، گازهاي اشك آور جزء سلاح هاي شيميایی محسوب شده و استفاده از هر گونه سلاح شيميائي را برخلاف قوانين بين المللي دانسته اند. در سال ١٩٦٩ در نشست عمومي سازمان ملل، هشتاد كشور به اين مصوبه رأي مثبت دادند. ولي واقعيت اين است كه امروزه بر خلاف ساير عوامل شيميائي، كاربرد گازهاي اشك آور در بيشتر نقاط دنيا رايج است. به عبارت ديگر در زمان صلح از بين عوامل شيميایي نظامي، استفاده از گازهاي اشك آور بيشترين كاربرد را دارد و همواره يكي از روشهاي متداول عمليات آرام سازي در اكثر كشورها به خصوص مناطق بحران خيز بوده و هست.

    استفاده از گاز اشک آور CSدر سال 1960 به عنوان عامل اشک آور انتخابی نیروهای پلیس شناخته شده است و به عنوان سلاحی برای کنترل اغتشاشات در زندانها و شهرها، و پراکنده کردن عاملان و شرکت کنندگان در اغتشاشات و تظاهرات در سطح شهرها مورد استفاده قرار گرفت.

    اشك آورها به علت نداشتن خاصيت كشندگی و آثار  سوء جسمی (در شرايط كاربرد مناسب) جزء  مهمترين گازهاي كنترل اغتشاش محسوب می شوند.

    مهمترين اجزاء اشك آورها عبارت اند از :

    ١- ارتوكلروبنزيليدين مالونونيتريل(ortho - choloro – benzylidine malononitrile)

    ٢- كلرواستوفنون يا(CN)

    ٣- دي بنز ( بي ، اف )٤:١ -اكسازپين يا(CR )( dibenzi (b.f.)-1:4-oxazepine)

    ٤- بروموبنزيل سيانيد يا(CA)( bromoacetom)

     ٥- برومواستون يا(BA)

    ٦- اولئورزين كاپسايسين)اسپري فلفل)(OC)( oleoresin of capsaicin)

    گاز (CN) قبلاً بيشترين استفاده را در بين گازهاي شيميايي داشت ليكن، امروزه CS به طور وسيع جايگزين آن شده و احتمالاً بيشترين طيف استفاده را نسبت به ساير گازهاي بين المللي اشك آور دارد. به نظر ميرسدCR با سمّیت کمتر و آثار اشک آوری قویتر درآینده بتواند جایگزین مناسبی برای CS باشد. همچنين ممكن است بتوان اسپري فلفل  را نيز در اين گروه گنجاند. (4)

     نارنجکهای اشک آور یکی از سلاحهایی است که امروزه در نیروهای پلیس کاربرد فراوانی دارد. نارنجک اشک آور که با تولید گازهای شیمیایی باعث سوزش شدید و آب ریزش در چشم و بینی و ایجاد احساس خفگی شدید در انسان می شود، از آن اغلب برای دور کردن و متفرق کردن تظاهر کنندگان و معترضان حکومتی و در مواردی خاص، در میادین جنگی برای خارج کردن دشمن از سنگرها و خانه های تیمی و بازداشت کردن آنها استفاده می شود(5).

    در به كار گيري گاز اشک آور در كنترل اغتشاش و استفاده بهينه از اين عوامل، پلیس(فرمانده) بايد اولاً اختيارات خاص استفاده از اين عوامل را داشته باشد.ثانياً بتواند بر اساس وضعيت منطقه، كميت عوامل،جو، وسعت آشوب و نيت آشوبگران طرح و برنامه مناسبي داشته باشد. فرمانده بايد بر اساس تجزيه و تحليل از وضعيت موجود و با استفاده از تخمين روشهاي عملكردي، عامل كنترل شورش و نيازهاي مهماتي را فراهم كند.

    عوامل كنترل اغتشاش عواملي هستند كه در مأموريت هاي تاكتيكي محدود و متوسط براي پوشش منطقه و همچنين در مأموريتهاي ضد شورش شهري براي بر هم زدن نظم و اجتماع شورش كنندگان؛ جلوگيري از شورش فزاينده يا متفرق كردن اجتماعات غير قانوني و خارج كردن نفرها از سنگرها، پناهگاهها و ساختمان ها بكار برده می شوند. از اين عوامل براي آموزش در رزمايش يگان هاي خودي نيز استفاده مي شود.

    کلید واژه ها

    اشک‌آورها، پلیس ضدشورش، کنترل اغتشاشات، تظاهرات، شورش، نارنجک اشک آور

    گاز اشک آور.

    ارجاعات

    1-   بندط ماده 1 آیین نامه اجرایی قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز، سال 1392

    2-   فاولر، ویل. اسلحه وجنگ افزارهادر دوران جدید. ترجمه سه‍یلازمانی؛ ویراستاران امیرهادی تاج‌بخش، رضا عش‍ر. ته‍ران: انتشارات دله‍ام، ۱۳۸۲

    3-   همان.

    4-   صالحی، پروین؛ غلامرضا پورحیدری و مهدی صابری. عوامل شیمیایی کنترل اغتشاش. ناشر : اندیشمند،1381

    5-   http://irartesh.ir/post/604

     

     

     

نظر شما