You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • جنگ نامتقارن  Asymmetric Warfare                                                               

     وقتي دو اردوگاه جنگي از لحاظ منابع انساني و مادي، كاملاً يا نسبتاً معادله برابري ندارند، به گونه‌اي كه در يك طرف عنصر قوي و در طرف ديگر عنصر ضعيف قرار دارد، مفهوم عدم تقارن شكل مي‌گيرد. جنگ نامتقارن، به حالتي از جنگ اطلاق مي شود كه دو يا چند جبهه مخالف در برابر هم قرار گرفته باشند و يكي از طرفين، قدرت نظامي كمتري نسبت به ديگري داشته باشد و براي پيروزي و نپذيرفتن تسليم، از هر روشي خواه متعارف يا غيرمتعارف در تضعيف و عقب نشاندن دشمن استفاده كند (1).

    به طور رسمی و برای نخستین‌بار، اصطلاح عدم تقارن و جنگ نامتقارن، توسط وزارت دفاع آمریکا در سال 1997به کار گرفته شد.بر اساس تعریف ارائه شده از وزارت دفاع آمریکا، در جنگ نامتقارن، طرف ضعيفتر كه توانايي نظامي كمتري نسبت به حريف دارد، با به كارگيري رويكردهاي غيرقابل پيش بيني يا غيرمتعارف و در عين حال بهره برداري از نقاط آسيب پذير دشمن، مي كوشد از طريق فناوري هاي غيرقابل انتظار يا روش هاي مبتكرانه، توانايي حریف را خنثي يا تضعيف نمايد.

    عناصر اصلي جنگ نامتقارن، بهره گيري از نقاط ضعف و آسيب پذير دشمن، استفاده از فناوري هاي پيشرفته و غيرقابل انكار، استفاده از روشهاي مبتكرانه و تضعيف اراده دشمن برتر، مي-باشد.

     جنگ نامتقارن، محدود به روشهاي جنگ كلاسيك نبوده و تمايز تاكتيك هاي به كار گرفته شده و نيز استفاده از روش هاي مبتكرانه و فريب، موجب سردرگمي دشمن ميگردد (2).

     جنگ نامتقارن(ناهمگون)، داراي ويژگيهايي است از جمله؛ اين جنگ به دنبال دستيابي و شناخت آسيبهاي دشمن يا هدف است. تهديدهاي عليه دشمن، غيرقابل پيشبيني و در نهايت غافلگير كننده هستند. تهديدهاي ناهمگون، آسب يپذيري هاي ناشناخته را هدف قرار مي دهد و اين قبيل تهديدها، به طور معمول غافلگيرانه عمل مي-كنند. تهديدهاي ناهمگون، اغلب بسيار متنوع و چند بعدي هستند.

    اين تهديدها مي توانند از زمين، دريا، فضا و جو باشند و يكي از اهداف را مورد حمله قرار دهند. جنگ ناهمگون، به دنبال تضعيف اراده دشمن براي جنگيدن است. يعني وجهي روانشناسانه است كه با هدف قراردادن اراده جنگيدن دشمن، توانايي اقدام يا آزادي عمل بيشتر را، براي خود فراهم مي آورد. در جنگ ناهمگون، مؤثر بودن هدف و اقدام، كسب سهم كامل پيروزي، كسب نتايج راهبردي در تمام سطوح جنگ،عدم تمايز بين نيروهاي نظامي و غيرنظامي، توجه به ملاحظات فرهنگي و ديدگاهها، عدم معرفي دقيق اقدام كنندگان و وابستگيهاي آنها، پرهيز از روبرويي مستقيم و حمله به متحدان يك كشور به عنوان يكي از اصول برتري،همه به عنوان ويژگي اين نوع جنگ مطرح ميباشند (3).

    در جنگ ناهمگون، هر مكاني صحنه نبرد، هر انساني يك رزمنده و هر لحظهاي، آغاز فرود يك ضربه و هر ابزاري يك سلاح، هر اقدام تاكتيكي ميتواند داراي يك راهبردي تعيين كننده باشد. اين جنگ داراي محيط عدم اطمينان كامل، پيشبيني ناپذير و برخوردار از عدم قطعيت ميباشد. عدم قطعيت، امكان تصميمگيري دقيق و سريع را كاهش مي دهد و پيدايش هر نوع نتيجه اي را، ممكن ميسازد. هر چند در همه جنگها احتمال و ابهام، گاهي سرنوشتساز هستند؛ اما در جنگ ناهمگون، در حدي است كه هر چيز به ظاهر غيرممكن، ممكن شود (4).

    کلید واژه ها

     جنگ نامتقارن، جنگ نامتعارف، جنگ ناهمگون.

    ارجاعات

    1. نيكزاد فرهاد. پدافند غيرعامل در آماد و پشتيباني. چاپ و انتشارات دانشگاه امام حسين (ع)؛ 1390، ص 363.

    2. افتخاري اصغر و كامكار مهدي. جنگ نامتراز بازشناسي مفهومي. تهران، نشریه نگرش راهبردی، شماره 89 و 90؛ 1387، ص 178.

    3. جنگ نامتقارن. مجموعه مقالات.ترجمه مركز برنامهريزي و تأليف كتابهاي درسي، معاونت آموزش و نيروي انساني ستاد مشترك سپاه؛ 1384، ص 127.

    4. صفوي سيد يحيي. الزامات و شرايط برتري در جنگ ناهمتراز.نشريه نگرش راهبردي، شماره 89 و 90؛ 1387، ص 36.

نظر شما