You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • جنگ روانی      Psychological  War far                  

    جنگ روانی، یکی از اقسام جنگ­هاست که در آن به جای درگیری جسمی، با استفاده از شگردها و ابزارهایی سعی می­شود تا توان و مقاومت روحی و روانی حریف، تضعیف و شکسته شود (1).

    نخستين كسي كه اصطلاح جنگ رواني را به كار برد، مورخ و تحليل‌گر نظامي بريتانيايي بنام «فولر» بود كه در سال 1920م چنين اصطلاحي را وارد فرهنگ لغات كرد. اين اصطلاح در ژانويه 1940م براي اولين بار وارد ادبيات آمريكا شد. بر اساس جمع بندی تعاريف موجود، می­توان جنگ رواني را اين گونه تعريف كرد: استفاده برنامه­ريزي شده از تبليغات، به وسيله عوامل آشكاري همچون راديو، تلويزيون، مطبوعات و ... و عوامل پنهاني مانند شايعه، به منظور تحريف عقايد، تضعيف روحيه و بي‌اعتبار كردن انگيزه‌ها و كاستن از اقتدار حكومت مخالف (2).

    «رونالد پروس» 18 واژۀ معادل براي جنگ رواني ذكر كرده كه گروه­ها و افراد مختلف به كار مي‌برند. برخي از آنها عبارتند از: جنگ افكار، جنگ اعصاب، جنگ سياسي، جنگ تبليغاتي، جنگ كلامي، مبارزه اطلاعاتي، جنگ كلمه و عقيده (3). برخي جنگ سرد را نيز مترادف با اين اصطلاح مي‌دانند؛ اما گروهي اين دو را متفاوت با همديگر قلمداد كرده‌اند و قائلند كه اگر تبليغات براي پيشبرد عمليات نظامي باشد، جنگ رواني است و اگر براي پيشبرد اهداف سياسي متكي به قدرت نظامي باشد، جنگ سرد است (4).

    رابطه جنگ رواني و عمليات رواني

    جنگ رواني را اخص از عمليات رواني مي­دانند؛ چون عمليات رواني عبارت است از جنگ­‌هاي رواني و ديگر فعاليت­‌های رواني و اعمال سياسي، نظامي، اقتصادي و ایدئولوژيكي؛ كه به منظور ايجاد زمينۀ مساعد در احساسات، حالات و رفتار گروه‌هاي مورد هدف، به منظور نيل به هدف‌هاي ملي طرح ريزي و اجرا مي‌شود. اما جنگ رواني، اقدامات رواني به منظور نفوذ عقايد، احساسات و رفتارهاي گروه‌هاي مورد نظر مي‌باشد و اصولاً هدف‌هاي ملي را در زمان جنگ، پشتيباني مي‌نمايد (5).

    شيوه‌هاي جنگ رواني

    برخي از روش­ها و مهارت‌هاي جنگ رواني عبارتند از:

    1. تهديد؛ 2. فريب؛ 3. تكرار مطالب؛ 4. شايعه؛ 5. تحريف؛ 6. سانسور خبري؛ 7. بزرگ نمايي مشكلات؛ 8. تفرقه‌افكني؛ 9. ترور؛ 10. تبليغات؛ 11. دادن اطلاعات ناقص؛ 12. كوچك‌نمايي توانمندي‌ها (6).

    عوامل مؤثر بر موفقيت جنگ رواني

    براي اين كه جنگ رواني در يك جامعه مؤثر واقع شود، عوامل مختلفي لازم است؛ كه مي‌توان برخي از مهم ترين آنها را اين گونه برشمرد:

    1.  شناخت افراد مخاطب؛ براي كسب توفيق در إعمال جنگ رواني، لازم است ويژگي­هاي رواني و ذهني مخاطب شناخته شوند؛

    2.   شناخت محيط پيرامون مخاطب؛

    3.   دوري جستن از طرح بحث‌هاي انتزاعي و كلي؛ مانند مباحث سياسي و ايدئولوژيكي (7).

    اقسام جنگ رواني

    عمليات مربوط به جنگ رواني، ممكن است كوتاه مدت يا دراز مدت باشد. انواع فعاليت­هاي كوتاه مدت آن موارد زير را شامل مي‌شود:

    1.    تبليغات راهبردي؛

    2.    تبليغات جنگي؛

    3.    نشر خبر؛

    4.    فريب دشمن؛

    5.    تبليغات سري.

    اعمال دراز مدت آن شامل نشر خبر به روش مستمر، با استفاده از وسايل مختلف و با هدف كمك به سیاست خارجي دولت و بالا بردن شهرت و اعتبار آن و دست‌يابي به دوستي و تأييد مي‌باشد (8).

    اهداف جنگ رواني

    جان اسكات؛ هدف اساسي جنگ روانی را ضعيف كردن دشمن و در صورت امكان، نابود كردن وي به وسيله مانورهاي ديپلماتيك، فشار اقتصادي، ارعاب، خرابكاري، دادن اطلاعات درست يا نادرست و محروم ساختن دشمن از دوستان و حاميانش، مي‌داند (9).

    کلید واژه ها

     جنگ روانی، تبلیغات، رسانه، انتشار اخبار.

    ارجاعات

    1. ايلخانی‌پور علي و عبداللهی امید. درآمدي برجنگ رسانه‌اي.تهران: انتشارات دفتر عقل؛1383. صص22و28.
    2. رضایی علی اکبر و فردرو محسن. ارتباطات؛ افکار عمومی و جنگ روانی. تهران: انتشارات عباسی؛1388. ص 25.
    3. نصر صلاح و حقيقت كاشاني محمود. جنگ رواني. تهران: سروش؛ 1381. ص89.
    4. متفکر حسین. جنگ رواني. قم: پژوهشكده تحقيقات اسلامي؛1386.ص 18.
    5. Donovan, G. Murphy. Soft power and no plan for Iran. American thinner; 2010
    6. Craig, Elijah. Imperialists seek war with Iran. Word Press; 2010
    7. عبداله خانی علی. جنگ نرم 3: نبرد در عصر اطلاعات. تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر؛1386. ص 18.
    8. Kagan, Robert. It’s the regime stupid. Washington post; 2006
    9. نای جوزف. قدرت نرم و سیاست خارجی آمریکا. ترجمه سهراب الغای علمداری، ماهنامه اطلاعات راهبردی، شماره 34؛1384. ص 24.

نظر شما